Ελένη Ευθυμίου: “Το να αναπαράγω τον εαυτό μου είναι σαν να τρώω τις σάρκες μου, χωρίς να εξελίσσομαι”

Η Ελένη Ευθυμίου διαθέτει μια ήρεμη δημιουργική δύναμη  και ξέρει, πως τα όνειρα χτίζονται με σκληρή δουλειά, συνεχή μάθηση και αφοσίωση, ομαδικότητα, ταπεινότητα (γιατί όλα είναι θέμα ήθους κι όχι ύφους),  όμορφες στιγμές με αγαπημένους ανθρώπους και πολύ μουσική. Με άποψη, αστείρευτο ταλέντο και ανήσυχο πνεύμα, σηκώνει το γάντι σε κάθε είδους  πρόκληση που θα διευρύνει τους καλλιτεχνικούς της ορίζοντες, δίπλα σε έμπιστους δοκιμασμένους συνεργάτες. Τολμά και ρισκάρει, σχεδιάζει και πραγματοποιεί, χωρίς να χαρίζεται, έχοντας την ικανότητα να βγάζει το αποτέλεσμα που οραματίζεται από αυτούς. Μια σειρά από νέα project σε Ελλάδα και εξωτερικό βρίσκονται σε εξέλιξη και όλα δείχνουν πως εκτός από παρόν, έχει και ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον. Από τον τίτλο ηθοποιός, προτιμά τον τίτλο performer, ίσως γιατί η υψηλού επιπέδου μουσική της παιδεία και ενασχόληση με το πιάνο, τη σύνθεση, αλλά και το λυρικό τραγούδι και η ιδιαίτερη σκηνοθετική ματιά της, με την οποία υπογράφει δουλειές που ξεχωρίζουν με διαφορά, παρά το νεαρό της ηλικίας της, αποτελούν το μοναδικό κράμα μιας καλλιτεχνικής ταυτότητας που δεν μπαίνει σε καλούπια, δεν υπηρετεί φόρμες και αποφεύγει τις ταμπέλες.

«Μαγειρεύει» κάτι κινηματογραφικό,  ετοιμάζεται για την Μπιενάλε του Μονάχου και η νέα δουλειά  που ετοιμάζει με τους Εν Δυνάμει είναι  work in progress, με πυρετώδεις πρόβες, (η συγκίνηση από τη συγκλονιστική παράσταση με τα συνεχή sold out  «Το Άλλο Σπίτι», στο Θέατρο Αυλαία μετά την επιτυχημένη φιλοξενία στη Στέγη, είναι ανεξίτηλη). Φέρει τον τίτλο «Ερωτευμένα Άλογα» και θα παρουσιαστεί τις 19, 20, 23,24,25,26,27  Μαΐου στη Μονή Λαζαριστών, στο πλαίσιο του 4ου Φεστιβάλ Δάσους  που διοργανώνει το Κρατικό Θεάτρο Βορείου Ελλάδος, προσεγγίζοντας  ένα ευαίσθητο θέμα, τον έρωτα στη ζωή μας, όπωςκαι τηνπρόσβαση στον έρωτα, για τα άτομα με αναπηρία. Ανεβαίνει επίσης στη Θεσσαλονίκη, συμμετέχοντας στη Mellonia, μια παράσταση του Ηippo Theatre Group   που παρουσιάζεται  στο Θέατρο Άνετον ( 30, 31 Μαρτίου & 1 Απριλίου), στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ανοιχτή Σκηνή Θεάτρου που πραγματοποιείται από την Αντιδημαρχία Πολιτισμού του Δήμου Θεσσαλονίκης, όπου το comic ανεβαίνει στη θεατρική σκηνή και συμπράττει με τον κινηματογράφο. Η Μόμο που σκηνοθέτησε για την παιδική σκηνή, του Εθνικού Θεάτρου, κλείνει 1 Απριλίου με επιτυχία τον κύκλο της και κάνει νέα σχέδια  για τη Χορωδία Ανέργων.  Μια συνάντηση για όλα αυτά και όχι μόνο, είχε ως αποτέλεσμα μια συζήτηση με μηνύματα για πολλούς αποδέκτες. Η τέχνη της ζωής και το νόημά της συναντιέται με την Τέχνη και την εμπνέει.

«Είναι σημαντικό για μένα, να κάνω δουλειές που με εκφράζουν πραγματικά. Ψάχνω πάντα, όταν μου προτείνεται κάτι, το οποίο δεν είναι δική μου σύλληψη εξ αρχής, το σημείο σύνδεσης. Έτσι, που το αποτέλεσμα να μην είναι ένα καλλιτεχνικό προϊόν προς κατανάλωση, αλλά μια δημιουργική κατάθεση ψυχής, με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που είναι απαραίτητα για να μη χαθεί η μαγεία και η ουσία, αυτού που είναι για μένα το θέατρο. Δεν είναι εύκολο να λες όχι σε δύσκολους καιρούς, αλλά χρειάζεται κι αυτό, αν θέλεις να είσαι συνεπής, απέναντι στον εαυτό σου και το κοινό που σε ακολουθεί και σε εμπιστεύεται.

Δεν βάζω στεγανά και περιορισμούς στο πιθανό ρεπερτόριο.  Δεν υιοθετώ το ένα ή το άλλο στυλ, ούτε προσπαθώ να καταρρίψω κάποιο συγκεκριμένο στυλ. Αυτό που με τρομάζει είναι η διεκπεραίωση στην Τέχνη. Το ενδεχόμενο να αναπαράγω τον εαυτό μου, υιοθετώντας την ασφάλεια μιας δοκιμασμένης συνταγής, είναι σαν να τρώω τις σάρκες μου, χωρίς να εξελίσσομαι. Η συνεχής εξέλιξη, σε ότι κάνω, είναι ανάγκη και σκοπός. Ταυτίζομαι με αυτό που μας είπε ο Romeo Castellucci, στην Μπιενάλε Θεάτρου της Βενετίας το καλοκαίρι του 2016: «Ο εαυτός έρχεται πάντα μπροστά σου, προκειμένου να επαναληφθεί. Ο μεγαλύτερος εχθρός μου, είναι ο εαυτός μου». Η μουσική είναι ένας τομέας που δεν θα πάψω ποτέ να εξερευνώ, συνεχίζοντας τις σπουδές μου και δεν είναι τυχαίο, το ότι αποτελεί σημαντικό στοιχείο στις δουλειές μου, αφού πιστεύω πως ενώνει τα πράγματα και φυσικά συμμετέχω συχνά σε μουσικά  project”.

-Τι είναι τελικά το Mellonia που θα δούμε στο Φεστιβάλ Ανοιχτή Σκηνή 2018, στη Θεσσαλονίκη; Θέατρο ή κινηματογράφος;

«Σίγουρα είναι η ευκαιρία να βρεθώ στη σκηνή, μετά από καιρό, χωρίς την ευθύνη και το άγχος του σκηνοθέτη και το απολαμβάνω. Είναι ένα σύνθετο καλλιτεχνικό εγχείρημα, όπου όλα εξελίσσονται με τη μορφή comic, το οποίο προβάλλεται σε οθόνη επί σκηνής, σαν  κινηματογραφική ταινία. Παίζουμε μουσική ζωντανά  επί σκηνής και εκτός από μια σειρά από μουσικά όργανα που συνθέτουν το σάουντρακ που τη συνοδεύει, οι ηθοποιοί Αποστόλης Κουτσιανικούλης, Γιώργος Σοφικίτης κι εγώ, τραγουδάμε και δίνουμε φωνή στα λόγια των ηρώων που απεικονίζονται καρέ-καρέ στα σκίτσα.

Μια αφηγηματική μουσικοθεατρική-κινηματογραφική περιπέτεια που ξεκίνησε από την Αθήνα και το Ηippo Theatre Group, Φώτης Δούσος – Αλέξανδρος Ράπτης, οι οποίοι υπογράφουν το σενάριο, τη σκηνοθεσία και την παραγωγή, για να φτάσει στον επόμενο σταθμό της, τη Θεσσαλονίκη, 30, 31 Μαρτίου, στις 21.00 και 1 Απριλίου, στις 19.00, στο Δημοτικό Θέατρο Άνετον. Μια διαφορετική ματιά, μέσα από το πάντρεμα όλων των μορφών της τέχνης και της έκφρασης, σε συνεχή επαφή με το κοινό. Mellonia  λοιπόν. Μια sci-fi ιστορία που εξελίσσεται στο αστρικό έτος ΧΚΑ 2059,  όπου μηχανές και άνθρωποι ζουν τις συνέπειες ενός πολέμου που μόλις τελείωσε μεταξύ τους. Μια ζωή ρομποτική σε ρυθμούς ρουτίνας, όπου το συναίσθημα απαγορεύεται».

-«Ερωτευμένα Άλογα». Είναι η παράσταση που κλίνει την τριλογία που έχετε ξεκινήσει με τους Εν Δυνάμει, μετά το «Ανεμιστήρα  ή πώς να ντύσετε έναν ελέφαντα» και «Το Άλλο Σπίτι»;

«Κάπως έτσι. Η συνεργασία με τους Εν δυνάμει και την Ελένη Δημοπούλου, γέννησαν τη νέα μας παράσταση που πραγματεύεται το θέμα του έρωτα στη ζωή όλων μας καθώς και το δικαίωμα και την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στον έρωτα. Μια παράσταση βασισμένη σε πολύμηνη έρευνα με την Σοφία Ευτυχιάδου και επισκέψεις σε δομές  (όσες φυσικά μας δόθηκε η άδεια) , όπου συζητήσαμε με εργαζομένους, γονείς και άτομα με αναπηρία για ένα θέμα ευαίσθητο, αλλά και ζωτικής σημασίας, για μια ολοκληρωμένη και υγιή ζωή, το οποίο δεν έπαψε να είναι κοινωνικό  ταμπού για αυτούς τους ανθρώπους. Σκέψου ότι κάποτε, όχι μακριά από σήμερα υπήρχε η ιδέα της ευγονικής και τους ανθρώπους με αναπηρία τους ευνούχιζαν. Οι εργαζόμενοι διαπιστώσαμε, πως αναλαμβάνουν οι ιδιοι, το δύσκολο έργο της ενημέρωσης και υποστήριξης αυτών των ατόμων, σχετικά με το θέμα, μια που δεν υπάρχει μέριμνα, στην Ελλάδα τουλάχιστον, για κάτι τέτοιο. Εντυπωσιάστηκα από τη γενναιότητα και την γενναιοδωρία τους, να τους εκπαιδεύσουν στο να αναγνωρίσουν και να αποκωδικοποιήσουν τις αλλαγές στο σώμα τους, την προσέγγιση του ερωτικού συντρόφου, τη διαχείριση της ερωτικής απόρριψης, τη σύνδεση του έρωτα με τη “σχέση”, την εμπιστοσύνη, την αγάπη και τον σεβασμό, θέλοντας να τους προστατέψουν από το να πληγωθούν,  τη χαρά της σωματικής επαφής. Με χαρά διαπίστωσα, πως τουλάχιστον μια μικρή έστω μερίδα από αυτούς, απολαμβάνουν τον έρωτα και τη συντροφικότητα. Είναι κι αυτό ένα βήμα για κάτι καλύτερο.

Είναι σημαντικό, πως μέσα στην ομάδα, σε ένα κλίμα σεβασμού και εμπιστοσύνης, όλοι οι συμμετέχοντες  ανοιγόμαστε και μοιραζόμαστε, χωρίς φόβο να κριθούμε, τις σκέψεις μας τους φόβους μας και τις προσδοκίες μας πανω στο θέμα του έρωτα. Σε αυτή τη φάση είμαι γεμάτη σημειώσεις, όπου διατυπώνονται με αφοπλιστικό τρόπο μεγάλες αλήθειες της ζωής μας και της θεώρησης μας για τον έρωτα. Αδιαμφισβήτητα, αυτό αποτελεί έναν μεγάλο όγκο πολύτιμου υλικού, το οποίο, μέρα με τη μέρα, συνθέτει την τελική μορφή μιας παράστασης, θίγοντας ένα θέμα που απαιτεί λεπτούς χειρισμούς  στην παρουσίασή του, αλλά και στη διαχείριση των συντελεστών της. Αυτή τη φορά η παραγωγή είναι εξ ολοκλήρου των Εν δυνάμει και γι αυτό τον λόγο θα ξεκινήσει μια εκστρατεία   crowdfunding, προσβλέποντας στην οικονομική ενίσχυση αυτής της ειδικού βάρους παράσταση».

Είναι πλέον γεγονός το Bathtub Memory Project, η  performance που παρουσιάζεται 6-12 Ιουνίου, στην Μπιενάλε Μονάχου, στην οποία εκτός από σκηνοθέτης, συμμετέχεις σε ρόλο σοπράνο;

«Είναι ένα project της Στέγης  Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο της συνεργασίας με την Μπιενάλε Μονάχου και την υποστήριξη των Goethe Institute Athens και Allianz Cultural Foundation. Μια μουσικοθεατρική performance που αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια μιας πλατφόρμας της Μπιενάλε στην Αθήνα και ανακατασκευάζει ένα από τα λεγόμενα ιδιωτικά θέματα (private matters): τη σύνδεση μεταξύ παιδιού και μητέρας σε μια αδιατάρακτη αρχική κατάσταση ακρόασης, αίσθησης και αίσθησης. Θα διαρκεί 15 λεπτά και θα μπορεί να εισέλθει στον χώρο μόνο ένας θεατής-ακροατής κάθε φορά, ο οποίος θα καλείται να βγάλει τα ρούχα του και να μπει σε μια μπανιέρα, καθώς οι μουσικές συνθέσεις του Λευτέρη Βενιάδη θα ερμηνεύονται ζωντανά, από εμένα, εναλλάξ με την Μαρία Καραμούζα (αφού θα πραγματοποιούνται συνεχόμενα 10 performance τη μέρα) στα ελληνικά, γερμανικά και αγγλικά, υπό τους ήχους του βιολοντσέλου της Αθανασίας Τέλιου και την προβολή video του Λεωνίδα Γιαννακόπουλου και stage designet της Νατάσας Ευσταθιάδη.  

Μπανιέρα. Υγιεινά άψογη και συνεχώς γεμάτη με φρέσκο, ευχάριστα ζεστό νερό, η μπανιέρα είναι έτοιμη για ένα κοινό μέλος. Όποιος κάθεται εδώ σε μαγιό που έχει επιλέξει ο ίδιος (και χωρίς άλλους μάρτυρες), μπορεί να βιώσει ξεκάθαρα περισσότερο από ένα χαλαρωτικό μούσκεμα στα αρωματικά άλατα μπάνιου. Το “Bathtub Memory Project” προκαλεί μια επιστροφή σε περιοχές που πιστεύεται ότι έχουν χαθεί στην (υπο) συνείδηση. Μήτρα- Πλακούντας- Μητέρα- Γέννηση-Ύπαρξη. Ενσωματωμένο σε νερό και περιτριγυρισμένο από τις εμφανίσεις μιας σταδιακά αναπτυσσόμενης χωρικής σύνθεσης φωνητικών ήχων και προβολών ταινιών, ο επισκέπτης στην μπανιέρα βυθίζεται στις σφαίρες των αναμνήσεων της  πρώιμης παιδικής ηλικίας. Η μπανιέρα γίνεται ιερό και καταφύγιο».

-Διαθέτεις μια κινηματογραφική ματιά στο θέατρο. Θα σκεφτόσουν να ασχοληθείς με τον κινηματογράφο;

«Η αλήθεια είναι, πως αυτή τη στιγμή επεξεργαζόμαστε, με τον Nelson Lucas, το draft ενός σεναρίου με τίτλο «Το πράσινο ξενοδοχείο», του οποίου την υπόθεση δεν μπορώ να αποκαλύψω. Είναι μια συνεργασία που το πρώτο αυτό στάδιο ανάπτυξης σεναρίου χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, όπου και θα το παρουσιάσουμε σε δύο μήνες, με την ευγενή φιλοδοξία να εγκριθεί η χρηματοδότηση και του επόμενου σταδίου παραγωγής του. Στην περίπτωση που όλα πάνε καλά, η επιθυμία μας είναι να αποτελέσει το σενάριο μιας μεγάλου μήκους ταινίας με σκηνοθέτη τον Δημήτρη Ζάχο».

Την 1η Απριλίου ολοκληρώνονται οι παραστάσεις στο Μικρό Εθνικό, την παιδική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου, που φέτος φιλοξένησε με μεγάλη επιτυχία το αριστούργημα του Μίχαελ Έντε, Μόμο  και πρώτη της σκηνοθετική δουλειά στο παιδικό θέατρο. Μια μουσικοθεατρική παράσταση, γεμάτη χιούμορ, χορό, δράση, περιπέτεια, χρώμα και ζωντανή μουσική, συχνά σε πρωταγωνιστικό ρόλο, σε διασκευή Σοφίας Ευτυχιάδου.

«Είναι η πρώτη μου ενασχόληση με το παιδικό θέατρο και διαβάζοντας τη Μόμο, ένα από προτεινόμενα έργα από πλευράς της Σοφία Βγενοπούλου, αποφάσισα πως είναι αυτό που θέλω. Κάτι που, στη συνέχεια, ανακάλυψα πως χαροποίησε και την ίδια. Με στόχο να δημιουργηθεί μια παράσταση που θα μου άρεσε προσωπικά να δω και την πρόκληση να μην προδώσω το παιδί μέσα μου, δεν έκανα εκπτώσεις σε κανέναν τομέα με την πρόφαση μιας παιδικής παράστασης. Μια σοβαρή πρόταση, μια καθαρή απεύθυνση στο κοινό, σε μια παράσταση χωρίς ταμπέλες, γεμάτη νοήματα που αγαπήθηκε στην πορεία της και από τους ίδιους τους ηθοποιούς και συντελεστές της και νιώθω ευλογημένη γι αυτό.

Η Μόμο αφορά σε κάτι που με απασχολεί ιδιαίτερα, όπως και τον περισσότερο κόσμο. Ο χρόνος και η διαχείρισή του. Οι τρελοί ρυθμοί της ζωής μου και η τάξη στην οποία θέλω να τους βάλω. Μήπως χάνω κάτι σημαντικό και πολύτιμο, τρέχοντας να προλάβω κάτι άλλο; Μήπως δεν βάζουμε τις σωστές προτεραιότητες, αν υπερφορτωνόμαστε υποχρεώσεις και καθήκοντα αλόγιστα, σε βάρος της προσωπικής ζωής, των διαπροσωπικών σχέσεων, του ελεύθερου δημιουργικού χρόνου και των ουσιαστικών βαθύτερων αναγκών μας; Είναι η ιστορία που αφορά έναν κόσμο που οι άνθρωποι είναι σκλάβοι του χρόνου, σε βαθμό να καλούνται να αποταμιεύουν χρόνο αντί να ζουν τις στιγμές, να καταπιέζουν συναισθήματα, να χάνουν τον αυθορμητισμό τους, να τρέχουν με άγχος να προλάβουν τον χρόνο, με αντάλλαγμα  υλικά αγαθά, χάνοντας την ουσία, την επαφή με τον εαυτό τους και τους άλλους.

Έτσι, οι μικρές ηλικίες διασκέδασαν με το θέαμα, τα μεγαλύτερα παιδιά εκτός αυτού γοητεύτηκαν από την περιπέτεια, την δράση, χωρίς να μένουν ανεπηρέαστα από τα μηνύματα και οι ενήλικες φιλοσόφησαν εκ νέου τη στάση τους στη ζωή, την καθημερινότητά τους και όχι μόνο».

-Η παράσταση Χορωδία Ανέργων συνεχίστηκε για 2η χρονιά με επιτυχία. Ο χρόνος είναι θέμα και σ’ αυτή.

«Μια παράσταση που ξεκίνησε, ως σύλληψη, από τον Δημήτρη Ζάχο. Έχοντας μείνει άνεργος επί της ουσίας, λόγω άδειας άνευ αποδοχών από τη δουλειά του, άρχισε να βλέπει τη ζωή μέσα από ένα νέο πρίσμα. Η εσωτερική αναζήτηση σχετικά με το ποιος είσαι και τι θέλεις να κάνεις στη ζωή σου και αν τελικά το πέτυχες, ή  τι κάνεις και μπορείς να κάνεις έτσι ώστε αυτό να επιτευχθεί. Ποια η θέση και στάση σου απέναντι στην κοινωνία με βάση την επαγγελματική σου ταυτότητα-ιδιότητα και η εκμετάλλευση και η διαχείριση του ελεύθερου χρόνου, ως αφορμή για μια νέα εκκίνηση. Αυτό μετουσιώθηκε σε μια παράσταση, όπου μη επαγγελματίες ηθοποιοί, άνθρωποι άγνωστοι μεταξύ τους, ανεβαίνουν στη σκηνή και διηγούνται τις προσωπικές τους ιστορίες, εκπροσωπώντας τον εαυτό τους.

Οι ντοκουμενταρίστικου ύφους δουλειές πάντα με γοητεύουν. Κάτι τέτοιο απαιτούσε μήνες προετοιμασίας και διδασκαλίας, ενώ συνεργαστήκαμε και με τη Σχεδία. Το να παρουσιάσουμε για 2η χρονιά τη Χορωδία Ανέργων πιστεύαμε, αρχικά πως δεν θα έχει την επιτυχία της προηγούμενης, από πλευράς προσέλευσης κοινού, θεωρώντας πως κατά κάποιον τρόπο είχε κλίσει, ίσως για πολλούς, τον κύκλο της. Η πραγματικότητα μας ξάφνιασε ευχάριστα, αφού διαδόθηκε στόμα με στόμα ξανά και κάθε φορά  η αίθουσα γέμιζε ακόμη περισσότερο από την προηγούμενη. Μια ακόμη εμπειρία ζωής για μένα, μέσα από ένα καλλιτεχνικό εγχείρημα που με δίδαξε πολλά και είχα τη χαρά εκτός από τη σκηνοθεσία να διευθύνω επί σκηνής αυτή την χορωδία σε μουσική σύνθεση δική μου. Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο, στο εγγύς μέλλον, να την παρουσιάσουμε και στη Θεσσαλονίκη».

Ο επίλογος  στη συζήτηση μας δεν έχει γραφτεί ακόμα, γιατί η Ελένη Ευθυμίου είναι μια αεικίνητη καλλιτέχνιδα που δεν γνωρίζει όριο και δεν βάζει εύκολα τελεία, ευτυχώς!

Κείμενο-φωτογράφιση: Μαρία Μαυρίδου