ΗΛΕΚΤΡΑ του Θ. Μουμουλίδη με Λένα Παπαληγούρα & Νίκο Κουρή – Back Stage!

Επιμέλεια συνεντεύξεων Λία Τσεκούρα & Κωνσταντίνος Παπακώστας.
Ηλέκτρα, η κόρη της λάβας, που παλεύει μέσα στα απομεινάρια της ζοφερής συνείδησης ενός ανομολόγητου φόνου, αναζητώντας τη δικαίωση του οίκου των Ατρειδών μέσα σε μια αιματοβαμμένη σύγκρουση που καταπίνει ανελέητα κάθε ελπίδα συγχώρεσης.

Λένα Παπαληγούρα, Ηλέκτρα.

Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της Ηλέκτρας του Ευριπίδη σε σχέση με την Ηλέκτρα του Αισχύλου και του Σοφοκλή. Συναντήσατε δυσκολίες προσέγγισης στην ερμηνεία;

Νομίζω ότι ο Ευριπίδης είναι ο πιο αιρετικός από τους 3 και ίσως και αυτός που έχουμε ανακαλύψει λιγότερο. Έχει αρκετές διαφορές, νομίζω ότι η βασική διαφορά, εκτός από την πλοκή και τον μύθο εστιάζει πάρα πολύ στους χαρακτήρες των ανθρώπων κι αυτό είναι κάπως πρωτοφανές και εντυπωσιακό ότι συμβαίνει τότε. Η Ηλέκτρα αυτή είναι αρκετά σκληρή, είναι ένα πρόσωπο που κυριαρχείται από την εμμονή από τη στιγμή που έχει εξοριστεί ο αδερφός της και ζει 10 χρόνια με σκοπό να επιστρέψει ο Ορέστης για να εκδικηθούν, ονειρεύεται τον θάνατο του Αίγισθου και της μητέρας της. Είναι βουτηγμένη σε ένα βαρύ πένθος και ταυτόχρονα έχει κυριευτεί από μίσος. Είναι ένα αγρίμι που ζει απομακρυσμένη διότι ζει εξόριστη, παντρεμένη με έναν γεωργό για να μη φέρει στον κόσμο παιδιά που μπορούν να διεκδικήσουν τον θρόνο, άρα παιδιά τιμωρούς και ζώντας εκεί  εξόριστη, στη φύση, αναγκασμένη να κάνει δουλειές εκτονώνει το πάθος, το μίσος και την αγριάδα του χαρακτήρα της.

Σε σχέση με την Ηλέκτρα του Σοφοκλή, θα έλεγα ότι είναι αρκετά πιο  σκληρή, υπάρχει στο έργο αυτό το τρομερό κομμάτι, σαν επίλογος μετά τον φόνο, όπου βλέπουμε ότι ενώ θα περίμενε κανείς ότι μετά τον φόνο νιώθει λυτρωμένη, μετά τον φόνο έρχεται η πραγματική τραγωδία, η συνειδητοποίηση, το τέλμα και για εμένα η Ηλέκτρα μετά τον φόνο δεν υπάρχει πια.

Οι δυσκολίες ήταν πολλές, μιλάμε για ένα έργο πάρα πολύ δύσκολο, όμως είναι και πανέμορφο, οπότε όλες αυτές οι δυσκολίες είναι ωραίες στη διαδικασία. Είχα πολλές δυσκολίες διότι μιλάμε για ένα πρόσωπο που είναι σύμβολο, ένα πρόσωπο που έχει πάρα πολλά συμπυκνωμένα αισθήματα και οι πράξεις γίνονται σε πολύ σύντομο χρόνο. Το έργο επίσης έχει στοιχεία σασπένς, θρίλερ, αλλά και έναν υπέροχο λόγο, ο οποίος είναι βοηθός για τον ηθοποιό και ο λόγος αυτός σε ταξιδεύει από μόνος του, αλλά θέλει πολύ κόπο και πολλή δουλειά για να μπεις μέσα του και να σου αποκαλυφθεί, να ανθίσει. Οπότε όλη η διαδικασία βασίστηκε στην έρευνα που έκανα γύρω από την ψυχοσύνθεσή της, γύρω από τον Ευριπίδη αλλά και στη δουλειά που έκανα πάνω στον λόγο και στη δουλειά που κάναμε με τον Νίκο για να βρεθεί η σχέση των 2 αδερφών και το πώς η Ηλέκτρα τον οδηγεί. Και μάλιστα επειδή σωματικά είμαστε αντίθετοι έπρεπε να βγει ότι εγώ είμαι η δυνατή κι εκείνος ο αδύναμος, ήταν επιλογή του Θέμη Μουμουλίδη να είναι κάτι που φαινομενικά δεν το φαντάζεσαι κι όμως το βλέπεις να συμβαίνει επί σκηνής.

 

Νίκος Κουρής, Ορέστης.

Ποια είναι η σχέση του Ορέστη της Ηλέκτρας και του Ορέστη της αισχυλικής Ορέστειας. Υπάρχουν κοινά μεταξύ του Νίκου Κουρή και του Ορέστη και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην ερμηνεία;

Είναι η 3η φορά που παίζω τον Ορέστη και η διαφορά από τα άλλα δύο έργα του Αισχύλου και του Ορέστη του Ευριπίδη είναι ότι εδώ είναι πολύ πιο ολοκληρωμένη η διαδρομή του Ορέστη, υπό την έννοια ότι στον Αισχύλο έχουμε τις Ευμενίδες που υποτίθεται ότι είναι όλη του η Δίκη, μιλάμε περί δικαιοσύνης, αλλά εδώ, ακριβώς μετά τον φόνο, στην Ηλέκτρα του Ευριπίδη, βλέπουμε τον Ορέστη στη στιγμή της συνειδητοποίησης της πράξης του, της προσωπικής του όμως συνειδητοποίησης, όχι εκείνης που διενεργείται μέσω των Ερινυών. Δεν βλέπουμε δηλαδή τις Ερινύες, αλλά βλέπουμε την προσωπική του συνείδηση για την πράξη. Αυτό πρώτη φορά συμβαίνει σε έργο με τον τρόπο που το έκανε ο Ευριπίδης και είναι νομίζω ο πιο ολοκληρωμένος Ορέστης του αρχαίου δράματος.              

Προσωπικά, δεν αντιλαμβάνομαι τους ρόλους ψυχολογικά για να αναφέρω τι κοινά έχω με τον ήρωα, δεν δουλεύω έτσι τους ρόλους στην τραγωδία, δεν τους αναλύω ψυχολογικά. Αυτό που με ενδιαφέρει πάρα πολύ είναι η διαδρομή του μεγέθους αυτών των πράξεων και η φόρμα της τραγωδίας που είναι ειδικό θέατρο, δεν είναι ψυχολογικό θέατρο, δεν είναι Ibsen, δεν είναι Chekov, δεν είναι ρεαλιστικό θέατρο∙ είναι ένα θέατρο ποιητικό και υπό αυτή την έννοια το αντιμετωπίζει κανείς μέσα στη φόρμα του κι αυτή η φόρμα δεν σου επιτρέπει, κατά τη γνώμη μου, ψυχολογικές αναλύσεις, δεν βοηθούν.

Κατά τη γνώμη μου οι ψυχολογικές αναλύσεις δεν βοηθούν γενικά στο θέατρο∙ εγώ πρέπει να βρω ένα μέγεθος σε σχέση με πράξεις που πολύ δύσκολα μπορεί κανείς να συλλάβει, άρα είναι καλύτερα να τις αφήσει κανείς ασύλληπτες για να μπει μέσα σε αυτή την περιοχή. Αν τις εξηγήσεις είναι σα να τις καταλαβαίνεις, η μοίρα του Ορέστη ήταν αυτή, έπρεπε να κάνει τον φόνο.

Έχω παρακολουθήσει το χρονικό ανθρώπων που προβαίνουν σε ακραίες πράξεις κι επειδή εδώ έχουμε το χρονικό δύο φόνων, της Κλυταιμνήστρας και του Αίγισθου, στην ουσία έχουμε ένα αιμοβόρο χρονικό, ένα έργο για τον φόνο και τις συνέπειές του∙ είναι τόσο απλά τα πράγματα, αλλά με όρους υψηλής αναγωγής ποιητικής, οπότε αυτό είναι ένα θέμα τεράστιο στην τραγωδία, ειδικά για όλους εμάς που ασχολούμαστε με αυτό, είναι ένα άλυτο μυστήριο. Δεν θεωρώ ότι ερμηνεύω κάτι, θεωρώ ότι μπαίνω σε μία διαδικασία κάθε φορά και υπολείπομαι εκ των πραγμάτων και μου αρέσει που υπολείπομαι. Δεν θεωρώ ότι παίζω έναν ρόλο όπως παίζω τους ρόλους, δεν τελειώνω με αυτό, δεν θεωρώ ότι του δίνω μια μορφή, είμαι μέσα σε αυτή τη διαδικασία της αναζήτησης μίας άγνωστης περιοχής.

Μαρούσκα Παναγιωτοπούλου, Κλυταιμνήστρα

Ποιες είναι οι ιδιαιτερότητες της Κλυταιμνήστρας στην Ηλέκτρα του Ευριπίδη και ποιες δυσκολίες συναντήσατε στην ερμηνεία, εάν συναντήσατε;

            Έχω παίξει Τρωάδες, Ιφιγένεια, Αντιγόνη και γενικά έχω ασχοληθεί πολύ με το αρχαίο δράμα. Η Κλυταιμνήστρα του Αισχύλου στον Αγαμέμνονα είναι πιο ηγετική μορφή, είναι όντως η γυναίκα αυτή που περιγράφεται και στον Ευριπίδη, λένε δηλαδή ότι ο Αίγισθος είναι ο σύζυγος της βασίλισσας και όχι ότι η Κλυταιμνήστρα είναι η γυναίκα του βασιλιά. Στον Ευριπίδη η Κλυταιμνήστρα είναι πιο ανθρώπινη, όπως γενικότερα οι χαρακτήρες του Ευριπίδη,  είναι πιο κοντά στο ανθρώπινο, πιο μακριά από το θείο∙ στον Σοφοκλή είναι κάπου στο ενδιάμεσο, ενώ στον Αισχύλο είναι πιο κοντά στο θείο, γι’ αυτό και στον  Ευριπίδη αμφισβητείται περισσότερο το θείο. Οπότε και στην Ηλέκτρα, βγαίνει η πιο ανθρώπινη πλευρά της Κλυταιμνήστρας, υποστηρίζεται το δίκαιο και αν ακούσει κανείς την ΚΛυταιμνήστρα της δίνει δίκιο. Είναι μια γυναίκα που της έσφαξαν το παιδί, βέβαια είναι μια γυναίκα που αγαπάει τη ζωή κι αποφασίζει να συνεχίσει να ζει ακόμη και μετά από αυτό. Το φάουλ της είναι ότι αφήνει μετά από αυτό και τα παιδιά της πίσω, κι η Ηλέκτρα έχει τις δικές της εμμονές, οπότε η σκηνή ειδικά μεταξύ Ηλέκτρας και Κλυταιμνήστρας είναι ο πραγματικός αγώνας λόγου, όπως είναι στην τραγωδία, δύο άνθρωποι που υποστηρίζουν το δίκιο τους.

Τελικά, η Κλυταιμνήστρα πεθαίνει, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση η Κλυταιμνήστρα είναι μια γυναίκα που έχει τραβήξει πολλά, της έχουν σκοτώσει τον άνδρα μια φορά, δύο φορές τα παιδιά, ο Τάνταλος την έδωσε στον Αγαμέμνονα χωρίς η ίδια να θέλει και μάλιστα η ίδια προσπάθησε πολύ να είναι σωστή σύζυγος, αλλά ο Αγαμέμνων ήταν ιδιαίτερος άνθρωπος και πήρε το δίκιο της με σκληρό τρόπο∙ σαφέστατα η βία ποτέ δεν είναι λύση, αλλά αν σκεφτείς ότι σου σφάζουν το παιδί για να κινήσουν τα πλοία και να σωθεί η ανδρική τιμή του αδερφού σου…

Αυτή η γυναίκα είναι πια αποστασιοποιημένη από αυτό, όσο μπορεί ένας άνθρωπος να είναι αποστασιοποιημένος από τον θάνατο του παιδιού του κι έρχεται εκείνη η γνώση ότι η κόρη της τη μισεί∙ σαφώς κι είναι αγκάθι μέσα της αυτό, είναι τεράστια ματαίωση, προσπαθεί να την πάρει με το μέρος της, οπότε δεν υπάρχει πάθος σε όλο αυτό, γνωρίζει το δίκιο της και το στηρίζει χωρίς πάθη κι εμμονές όπως η Ηλέκτρα. Γενικά είναι εύκολο να πράττεις με πάθος, αντιθέτως το να συγκρατήσεις τα πάθη σου και να βγεις έξω από αυτή τη διαδικασία είναι δύσκολο, κι αυτή ήταν η δυσκολία του πράγματος για τον δικό μου ρόλο.

 

Παναγιώτης Εξαρχέας, Πυλάδης.

 

Ποια είναι η σχέση του Πυλάδη στην Ηλέκτρα του Ευριπίδη με τον Πυλάδη του Σοφοκλή και του Αισχύλου; Υπάρχουν κοινά μεταξύ υμών και του Ορέστη και ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε στην ερμηνεία;

Κατά τη γνώμη μου όλο αυτό έχει να κάνει με την παράσταση, με αυτό που επέλεξε ο σκηνοθέτης ο Θέμης Μουμουλίδης. Ο Πυλάδης έρχεται μαζί με τον Ορέστη κι είναι μαζί του από την αρχή μέχρι το τέλος. Αυτό που έχουμε επιλέξει να κάνουμε είναι ότι ο Πυλάδης είναι ένας άνθρωπος που είναι ο απόλυτα πιστός φίλος, δεν κρίνει,  είναι εκεί για να βοηθήσει, δεν  συμπάσχει με την κυριολεκτική έννοια, είναι παρατηρητής αλλά και βοηθητικός. Είναι σα να είναι ακριβώς εκεί, τη στιγμή που πρέπει, βλέπει τα πάντα, παρακολουθεί τα πάντα  και όποτε πρέπει να παρέμβει και να βοηθήσει τον Ορέστη το κάνει. Αυτό είναι και το πιο ηρωικό, να είναι εκεί, χωρίς να περιμένει κάποιο αντάλλαγμα, βοηθά, χωρίς κριτική, όλο αυτό είναι μια ιδέα και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε.

 

Πληροφορίες για την παράσταση & την περιοδεία ΕΔΩ