Μαργαρίτα Συγγενιώτου: “Η δουλειά του καλλιτέχνη συντελείται & ολοκληρώνεται στη σκηνή. Όλα τα υπόλοιπα είναι μάρκετιγκ!”

Τι είναι η μουσική για σένα;

Η μουσική είναι το επάγγελμα μου κι αυτό σημαίνει ότι μ‘ αρέσει να περνάω τη μέρα  μου μαζί της.  Έστω κι αν είναι «βάρβαρο»  επάγγελμα. Είσαι συνέχεια μέσα στην μελέτη και στην αγωνία, αν θα έχεις δουλειά. Αν η φωνή σου θα είναι σε καλή κατάσταση. Παρ’όλα αυτά συνεχίζω μετά από σχεδόν 25 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι κάτι πολύ ισχυρό με κρατάει κοντά της.

Άρα πως αντέχεις αυτή η ένταση της συγκεκριμένης δουλειάς;

Όταν προκύπτει καλλιτεχνικό ενδιαφέρον αντέχεις τα πάντα ώστε να το κάνεις ακόμη και τζάμπα για την προσωπική σου ανάγκη να βρεθείς πάνω στην σκηνή. Αυτό είναι και το μεγάλο πρόβλημα στο επάγγελμά μας, ο λόγος που υπάρχει τέτοια ασυδοσία και απορρύθμιση. Ο λόγος που εγώ το κάνω είναι ο ίδιος που άλλοι πέφτουν από τον ισθμό με banji  jumping.  Αυτό είναι μουσική και την “εκμεταλλεύομαι”. Δεν με έχει αυτή ανάγκη, εγώ την έχω.

 

Τι σε ελκύει ιδιαιτέρως στην Όπερα;

Ο σπουδαίος καλλιτέχνης δεν βλέπει τον εαυτό του απ΄ έξω, αλλά από μέσα.  Ακούς την Κάλλας, η οποία δεν είχε καμμία ωραιοπάθεια για τη φωνή της. Το μόνο που την ενδιέφερε ήταν να αποδώσει με τον καλύτερο τρόπο την ηρωίδα που ερμήνευε. Γι’αυτό και είχε φωνητικά σκαμπανεβάσματα, τραγουδούσε εντελώς αντισυμβατικά με τα πρότυπα της εποχής.

Αυτή μας έμαθε να τραγουδάμε. Μας άλλαξε τον τρόπο  που αντιμετωπίζουμε την μουσική. Είχε την ικανότητα να μετατρέπει το παραμικρό σημαδάκι της παρτιτούρας σε ένα θεατρικό συμβάν.

Στην ουσία λέω ότι η όπερα δεν είναι μονόδρομος για μένα. Είναι ένα κομμάτι της γενικότερης περιπέτειας του τραγουδιού. Δεν έχω ασχοληθεί παρά μόνο σποραδικά με την “παραδοσιακή” όπερα, πάντοτε προτιμούσα τον 20ο αιώνα ή το μπαρόκ, είδη με μεγαλύτερο δραματουργικό, αλλά και μουσικό ενδιαφέρον για τα γούστα μου. Μεγαλώνοντας συνειδητοποίησα, βέβαια, πόσο μεγάλο σεβασμό έχω και για την ρομαντική όπερα.

Τί  πιστεύεις, από την εμπειρία σου, ότι κάνει τους μη «μυημένους» στην όπερα, να έρχονται και να απολαμβάνουν τις παραστάσεις σας;

Η εμπειρία λέει  ότι,  όταν αυτό που κάνεις έχει νόημα και ουσία, τότε ο θεατής θα εισπράξει αυτό που του δίνεις. Μου έχει τύχει να μου λένε ότι δεν καταλάβαμε τι ακριβώς ακούσαμε, αλλά μας άρεσε. Το πρόβλημα είναι  όταν παθαίνουμε έναν αυτισμό, έναν ελιτισμό.  Όταν θέλουμε να είμαστε πιο έξυπνοι από το κοινό θα αποτύχουμε.

Η δουλειά του καλλιτέχνη συντελείται και ολοκληρώνεται πάνω στη σκηνή. Όλα τα υπόλοιπα είναι θέμα μάρκετιγκ. Ειδικά στις μέρες μας ο καλλιτέχνης μπαίνει στη διαδικασία να πουλήσει τον εαυτό του περισσότερο από το να μιλήσει για την τέχνη του. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Κάλλας δεν ήταν αυτό που ήταν λόγω του τρόπου ζωής της, του μύθου που την περιέβαλλε, αλλά γι’αυτό που ήταν πάνω στη σκηνή.

 

Πώς βλέπεις την εμπλοκή των Ιδρυμάτων στον χώρο του πολιτισμού τα τελευταία χρόνια;

Τα Ιδρύματα προσφέρουν πολλά από οικονομικής πλευράς. Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε ότι είναι ιδιωτικοί οργανισμοί. Αυτό σημαίνει ότι έχουν κάθε δικαίωμα να διαμορφώσουν την πολιτιστική τους ταυτότητα. Ο ρόλος των δημόσιων πολιτιστικών οργανισμών, των κρατικών θεατρικών σκηνών, της Λυρικής, του Μεγάρου κλπ., είναι να διατηρούν μία πολυμορφία, να αποτελούν βήμα έκφρασης όλων των καλλιτεχνικών τάσεων. Πρέπει να βρεθεί μία ισορροπία ανάμεσα στους δύο αυτούς πόλους, ειδικά στις περιπτώσεις που τα Ιδρύματα συνυπάρχουν με τους κρατικούς οργανισμούς. Η οικονομική συγκυρία είναι δυσμενής για τους δεύτερους. Δεν έχουν τα χρήματα για να συναγωνιστούν τις παραγωγές που μπορούν να κάνουν τα Ιδρύματα, ούτε να υποστηρίξουν με τον ίδιο τρόπο διαφημιστικά της παραγωγές αυτές. Γι’αυτό πρέπει επενδύσουν στην υψηλή ποιότητα. Με λίγα λόγια να σταθούν στο ύψος της Ιστορίας τους.

Ποια είναι η γνώμη σου για την κατάσταση που υπάρχει στην εκπαίδευση των καλλιτεχνών (Ωδεία, θεατρικές σχολές) και στην επαγγελματική τους κατοχύρωση;

Οφείλει πολύ γρήγορα να υπάρξει ένα πρόγραμμα, ένα σχέδιο για το θέμα της εκπαίδευσης των  καλλιτεχνών, ώστε να μπει μια τάξη. Γιατί μιλάμε και για ιδιωτικές σχολές. Πρέπει το συντομότερο να μπουν προδιαγραφές, ώστε να πάρουν την ισοτίμηση τα διπλώματα. Έχουμε το φαινόμενο να σπουδάζουν άνθρωποι σε ιδιωτικά ιδρύματα πολλά χρόνια και να μην έχουν καμμιά ανταποδοτικότητα τα πτυχία τους.  Αν και για τους καλλιτέχνες ο μεγάλος κριτής είναι η σκηνή, ζούμε σε ένα περιβάλλον που πρέπει να είναι ανταποδοτικό και επαγγελματικά.  Όσο τα πτυχία μας είναι στον αέρα είναι το ίδιο το επάγγελμα μας στον αέρα. Άρα το επάγγελμα, παύει να είναι επάγγελμα.

Μεγάλοι οργανισμοί ζητάνε εθελοντές καλλιτέχνες και τα εργασιακά μας δικαιώματα δεν υπάρχουν πουθενά. Δυστυχώς με ευθύνη και των καλλιτεχνών οι οποίοι είναι πάντα πρόθυμοι να εκχωρήσουν τα δικαιώματα τους προκειμένου να ανέβουν στη σκηνή, δέχονται να κάνουν τζάμπα και εθελοντικά την δουλειά τους. Κι αυτό έχει δημιουργήσει ένα κακό προηγούμενο.

Ως Π.Ο.Θ.Α. στης οποίας το ΔΣ είμαι μέλος,  κάνουμε μεγάλη προσπάθεια να  υπογραφεί  συλλογική σύμβαση εργασίας, να κατοχυρωθούν τα εργασιακά δικαιώματα, αλλά και οι καλλιτεχνικές σπουδές. Είναι πολύ δύσκολο γιατί υπάρχουν πολλά αντικρουόμενα συμφέροντα, αλλά το παλεύουμε,

 

Ποια είναι τα μελλοντικά σχέδια;

Ως καλλιτέχνης ελπίζω απλώς να μπορώ να συνεχίσω να κάνω αυτή τη δουλειά με τον τρόπο που με ευχαριστεί. Με τη συνδικαλιστική μου ιδιότητα, ελπίζω να καταφέρουμε να κάνουμε τις θεσμικές αλλαγές που θα επιτρέπουν στους καλλιτέχνες να νιώθουν ελεύθεροι καλλιτεχνικά και ασφαλείς επαγγελματικά, όσο γίνεται, βέβαια, στα πλαίσια μιας τόσο ασταθούς δουλειάς.

Όντας μια έντονα πολιτικοποιημένη καλλιτέχνης θα εξέταζες την πιθανότητα να ασχοληθείς ενεργά με την πολιτική;

Υπό μια έννοια ασχολούμαι ήδη με την πολιτική. Ως συνδικαλιστής ασχολούμαι με πολιτικές δράσεις. Τώρα αν είναι να πολιτευτώ δε θα το έκανα ποτέ ως εν ενεργεία καλλιτέχνης. Η ερώτηση αυτή είναι σαν να είμαι 20 χρονών και να με ρωτάς αν θέλω να κάνω καριέρα. Η ζωή είναι πολύ μεγάλη και ποτέ δεν μπορείς να ξέρεις πού θα σε οδηγήσει.