“LINES” – Βασίλης Μαζωμένος: Η παρακμή της Δύσης, βγάζει τους “λύκους” στον δρόμο. (πρεμιέρα στα ελληνικά φεστιβάλ)

Παρακολουθώντας τη βραβευμένη στα φεστιβάλ του εξωτερικού* ταινία του Βασίλη Μαζωμένου, με τίτλο “LINES”  (Γραμμές) μια συμπαραγωγή της HormePictures, του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου και της ΕΡΤ, έζησα 88 λεπτά μιας συγκλονιστικής εμπειρίας ως σινεφίλ, αλλά και πολίτης της χώρας και του κόσμου, ακολουθώντας τις ζωές 7 διαφορετικών ανθρώπων στην Ελλάδα της κρίσης και το αδιέξοδο της ύπαρξής τους. Άνθρωποι σε απόγνωση, οι οποίοι προσπαθούν την ύστατη στιγμή, να βρουν στήριγμα, ελπίδα και λύση καλώντας στη «γραμμή ζωής». Ο άντρας που βρίσκεται στην άλλη άκρη της γραμμής τους ακούει, προσπαθώντας να τους προσφέρει ψυχολογική υποστήριξη.

Σκηνές καλλιτεχνικής αρτιότητας, όπου κυριαρχούν μονοπλάνα τα οποία κινούνται με χειρουργική ακρίβεια σε ένα εικαστικό περιβάλλον υψηλής αισθητικής. Τοπία ανθρώπων και καταστάσεων, συμβολισμοί και αλληγορίες, σε μια ταινία που ο ρεαλισμός προσεγγίζεται με τον πλέον ποιητικό τρόπο και σε καθηλώνει. Σκληρή, αλλά και τρυφερή, χωρίς να γίνεται μελό, συντάραξε το κοινό στα Φεστιβάλ του Ταλίν και του Λος Άτζελες, με τις ανάλογες αναφορές στον ξένο τύπο. Σκοτεινή, αλλά με μια χαραμάδα ελπίδας. Λέξεις-φράσεις προσεκτικά ζυγισμένες, σε ένα ζοφερό περιβάλλον που κάθε κάδρο, κάθε πλάνο θα μπορούσε να είναι ένα έργο τέχνης, πίνακας, εξώφυλλο ειδησεογραφικού  περιοδικού, πρωτοσέλιδο εφημερίδας, αλλά και η πραγματικότητα της ζωής χιλιάδων ανθρώπων στην Ελλάδα και εκατομμυρίων ανθρώπων στον κόσμο. Σκηνές που σε καλούν σε πολλές αναγνώσεις πέραν του προφανούς, με πολλές παράλληλες δράσεις και αναφορές.

Κάπως έτσι ξεκινά μια ενδιαφέρουσα, ουσιώδης συζήτηση εφ όλης της ύλης, με μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση, με τον σκηνοθέτη, σεναριογράφο και παραγωγό Βασίλη Μαζωμένο, που μιλά για ότι τον εμπνέει, τον προβληματίζει και τον ανησυχεί στο κοινωνικοπολιτικό σκηνικό, την κρίση αξιών, την άνθιση του ναζισμού, σκιαγραφώντας την ανατομία της κρίσης, αλλά και τον κινηματογράφο στην Ελλάδα, λίγο πριν την πρεμιέρα της ταινίας στα ελληνικά φεστιβάλ Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Συγκεκριμένα:  26 Οκτωβρίου,  στο 30ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου στον κινηματογράφο «Έλλη» και την Πέμπτη, 9 Νοεμβρίου, στις 5.15μμ στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Αίθουσα Τόνια Μαρκετάκη. Η διανομή ξεκινά στην Αθήνα, 16 Νοεμβρίου, στην αίθουσα Τριανόν και στη Θεσσαλονίκη, 23 Νοεμβρίου στην αίθουσα Παύλος Ζάννας.

«Χρησιμοποιώ αυτά τα μονοπλάνα στα οποία αναφέρεσαι, προκειμένου να βάλω τον θεατή μέσα στη σκηνή. Να τον μεταφέρω στον χώρο και τον  χρόνο δράσης, έτσι ώστε άλλοτε να νιώθει μάρτυρας της σκηνής κι άλλοτε  το βλέμμα του να ταυτίζεται με αυτό του ήρωα. Να λειτουργεί έμμεσα βιωματικά και να τον αγγίζει. Είναι η λογική που υιοθετώ σε όλες μου τις ταινίες. Ξεκινώντας από μια ρεαλιστική βάση, προχωρώ σε μια μη νατουραλιστική προσέγγιση ικανή να αγγίξει ευαίσθητες χορδές με έναν προσωπικό τρόπο. Έτσι, η πραγματικότητα υπερβαίνει τον εαυτό της, μέσα από έναν γήινο υπερρεαλισμό.

Ακούμε τις συνομιλίες αυτών των ανθρώπων με τον τηλεφωνητή, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούμε τις ζωές τους. Ο άγνωστος άνδρας, του οποίου το πρόσωπο ποτέ δεν αποκαλύπτεται, βρίσκεται μόνος, σε ένα περιβάλλον που θυμίζει ναό (βιτρό κλπ), δημιουργώντας μια ιερότητα στη στιγμή και ακούει τις φωνές των ανθρώπων που ζητούν βοήθεια, σαν ένας άλλος μικρός θεός, πιστεύοντας ότι θα μπορούσε να κάνει κάτι γι’ αυτούς. Αυτός είμαι εγώ και είναι η πρώτη φορά που το λέω. Είμαι αυτός που φεύγει, συνειδητοποιώντας πως είναι αδύνατον να βοηθήσει, παρ’ όλη την πρόθεση και την προσπάθεια. Χάνεται ανάμεσα σε ερείπια ψυχών».

Κυριαρχεί επίσης το σκοτάδι. Άλλοτε υπηρετώντας την αλήθεια της σκηνής κι άλλοτε με συμβολική χρήση. Χαρακτηριστική η σκηνή του αγρότη (Τάσος Νούσιας), όπου φυσικά, εκτός από τον χώρο στον οποίο εξελίσσεται, τους διαλόγους με τον «ξένο» και την  αναμέτρηση με τη μηχανή, η κορύφωση της αλληγορίας έρχεται με την αναφορά στον Χριστό.

« Πράγματι. Θέλω να τονίσω, πως η Ελλάδα είναι μέσα στο σκοτάδι. Μια τόσο ηλιόλουστη χώρα ζει κάτω από το πέπλο της «νύχτας». Η σκηνή του αγρότη είναι όντως από τις αγαπημένες μυ στην ταινία. Ο Τάσος κατάφερε να σωματοποιήσει αυτή την αλληγορία με ιδανικό τρόπο. Είναι από τα παιδιά που μπορεί να κατανοήσει τον λαϊκό άνθρωπο, τον αγρότη και να αποδώσει το ανάγλυφο της οδύνης του σε ένα μονοπλάνο, που περιείχε πολλές άλλες σύνθετες κινήσεις και παράλληλες δράσεις.

Αυτή η ζοφερή  Ελλάδα, ήταν που περνούσε μπροστά από τα μάτια μου, σε μια χρονική περίοδο που τα δελτία ειδήσεων και το διαδίκτυο, αναφερόταν σχεδόν καθημερινά στα περιστατικά αυτοκτονίας, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, ένα συμβάν από αυτά με συγκλόνισε. Ένας 50χρονος άντρας, γόνος πρώην ευκατάστατης μεγαλοαστικής οικογένειας, ο οποίος ζούσε με την ηλικιωμένη μητέρα του που έπασχε από άνοια, αφού ανέβηκε στην ταράτσα της πολυκατοικίας όπου ζούσαν έριξε τη μητέρα του και ακολούθησε ο ίδιος αυτοκτονώντας. Είχαν καταστραφεί οικονομικά και ήταν σε απόγνωση, λόγω της αδυναμίας να ανταπεξέλθει στις οικονομικές τους υποχρεώσεις.

Ταραγμένος τηλεφώνησα μέσα στη νύχτα στον συνεργάτη μου, λέγοντας πως επιβάλλεται να κάνουμε μια ταινία θίγοντας το θέμα των αυτοκτονιών που η αύξηση του αριθμού τους θυμίζει γενοκτονία. Όμως αυτό έπρεπε να γίνει, χωρίς σπέκουλα στο ανθρώπινο δράμα, αλλά με σεβασμό, στους ανθρώπους και τις οικογένειές τους. Έτσι, μέσα από ένα γαϊτανάκι ανθρώπων και παράλληλων ιστοριών, παρουσιάζονται οι επιπτώσεις τις οικονομικής κατάστασης της χώρας στον ψυχικό κόσμο των ανθρώπων. Πως καταρρέει το οικοδόμημα των ψυχών».

 

Έχετε σκεφτεί, πως μπορεί να κατηγορήσουν για πεσιμισμό και για υπερβολή και εμμονή στο δράμα, σε μια εποχή που διψάμε για ελπίδα και όραμα;

«Δεν είμαι διατεθειμένος να κοροϊδέψω κανέναν, υπηρετώντας το σύστημα, προσεγγίζοντας ανάλαφρα πραγματικά σοβαρά θέματα, προσπαθώντας να κολακεύσω και να υπηρετήσω το γούστο κάποιων για να γίνω αρεστός. Δίνω την αλήθεια και είναι μόνο αυτή, χωρίς να ωραιοποιώ τίποτα. Είμαι κάθετος σ’ αυτό και δεν το διαπραγματεύομαι. Αυτό το μόνο που μπορεί να κάνει είναι ζημιά, πλάθοντας συνειδήσεις που απέχουν από την πραγματικότητα των καταστάσεων. Το ανάλαφρο σε αυτή την περίπτωση φαντάζει για μένα χυδαίο.

Και κλείνω το μάτι στην ελπίδα στο τέλος, αρκεί κάποιος να δώσει λίγη προσοχή στις προϋποθέσεις που δηλώνεται με συμβολικό τρόπο ότι απαιτούνται για αυτό. Ναι. Χάνονται  ψυχές αλλά η γιαγιά μου έλεγε, πως ο νεκρός φεύγει, αλίμονο στους ζωντανούς που αφήνει πίσω. Αν δεν αφυπνιστούμε θα βγουν οι «λύκοι» που βλέπουμε στην ταινία. Ο εκφασισμός της κοινωνίας δεν είναι πάντοτε εμφανής. Δουλεύει κυρίως αθόρυβα, υπόγεια, ύπουλα, υποδόρια. Είναι εύκολο να κάνουμε τη  στροφή ενάντια στους μετανάστες και να υιοθετήσουμε τη βία που γεννά η κρίση (βλέπουμε στην ταινία, το θύμα να γίνεται θύτης, η εκμετάλλευση και η βία να ανακυκλώνεται χάριν της επιβίωσης). Να δηλητηριαστούμε από την εσωστρέφεια, όχι μόνο την προσωπική, αλλά και την εθνική.

Αυτή τη στροφή προς τα μέσα, που όσο χειρότερες είναι οι συνθήκες τόσο δίνει έδαφος, στους βρικόλακες του φασισμού, όπως θέλουμε να νομίζουμε. Αλλά δεν είναι φαντάσματα του παρελθόντος, γιατί δεν πέθαναν ποτέ. Απλά, τα είχαμε κρύψει πρόχειρα κάτω από το χαλί, εφησυχασμένοι. Θεωρήσαμε πως η πτώση της χούντας αρκούσε για να εκλείψουν και αφήσαμε ελεύθερο το πεδίο να κατασκευαστεί και να αναπτυχθεί, ιδεολογία, φιλοσοφία και πολιτική. Έτσι όλα αυτά τα ερείπια ανθρώπων, γίνονται μέρος ενός συστήματος που αλέθει τις ψυχές που δεν αντιστέκονται. Ζούμε σε μια εποχή που ξεχνιούνται οι κλασικές μεγάλες αξίες. Στόχος μου είναι να αναδείξω την παρακμή της Δύσης, όπου οι αξίες έχουν περιθωριοποιηθεί και γι αυτό βγαίνουν οι «λύκοι».

-Ότι ζήσαμε πουλώντας και αγοράζοντας κόπιες όπως λέει ο χρεωκοπημένος εργοστασιάρχης.

«Ναι. Ζούσε συνεχίζοντας την οικoγενειακή επιχείρηση, να παράγει imitation αντικείμενα. Ζει πλέον μέσα στο παρακμάζον εργοστάσιο περιστοιχισμένος από γύψινα αγάλματα. Έναν πολιτισμό ιμιτασιόν, όπου το μάρμαρο, αντικαταστάθηκε από  τον ευτελή γύψο και αντικείμενα που θυμίζουν την παλιά δόξα και την ξεχασμένη πραγματική τέχνη(και αξίες) που θυσίασε για να υπηρετήσει το οικονομικό κέρδος, πουλώντας τα καλλιτεχνικά του όνειρά του. Έτσι έζησε με και από αντίγραφα. «Ποιός αγοράζει κόπιες, όταν δεν έχει να ζήσει», λέει. Η αλληγορία και εδώ βρίσκεται σε κάθε λεπτομέρεια. Κάθε λέξη και κάδρο.

Όμως η συντριβή, όποτε συναντάται στην ιστορία της ανθρωπότητας, οδηγεί στην Αναγέννηση και σε αυτό ελπίζω. Στον έσχατο πόνο, όπως αναφέρει ο Διονύσιος Σολωμός. Η κρίση έκανε και πολύ καλό, γιατί πολλοί από αυτούς που μένουν «ζωντανοί» επαναπροσδιορίζουν τις προτεραιότητες και αναθεωρούν την αδυσώπητη και επιφανειακή νεοπλουτίστικη  συμπεριφορά και φιλοσοφία των προηγούμενων χρόνων και λειτουργούν επίσης με αλληλεγγύη. Μόνη ελπίδα, μόνη διέξοδος η Αναγέννηση».

Κάπως έτσι ήρθε η ιδέα του μικρού υπερήρωα; Του μικρού με τη στολή Batman;

«Η αρχική ιδέα ήταν μια μητέρα με το παιδί της, αλλά μου φάνταζε πολύ κλισέ και μελό. Κάτι που δεν μου αρέσει καθόλου. Παρακολουθώντας, σε μια παράσταση στο θέατρο Άνεσις, τον Θόδωρο Κατσαφάδο σκέφτηκα αμέσως: «Δεν θα είναι μάνα! Θα είναι παππούς και θα είναι ο Κατσαφάδος!». Στη συνέχεια κατέληξα, πως ο ο παππούς του σήμερα δε λέει ιστορίες και παραμύθια τύπου Κοκκινοσκουφίτσα και κακός Λύκος στο εγγόνι του. Οι υπερήρωες είναι το νέο παραμύθι και αυτό το συνδύασα με την τάση των μικρών παιδιών να φορούν, ακόμη και να κοιμούνται με τις στολές των αγαπημένων τους ηρώων. Έτσι, το αγόρι της ταινίας αν και η στολή του είναι κουρελιασμένη, δεν τη βγάζει ποτέ, ίσως γιατί αυτό τον κάνει να νιώθει έξυπνος και δυνατός, ικανός να αντιμετωπίσει τους κακούς  στο σκληρό «παραμύθι» της ζωής».

Τολμήσατε να ιδρύσετε την HomePictures μια εταιρία παραγωγής, σε δύσκολους καιρούς.

«Από τη στιγμή που οι παραγωγοί αναλαμβάνουν μόνο ταινίες που θα τους φέρουν εύκολο κέρδος, ταινίες προσανατολισμένες στην εμπορική επιτυχία, ήταν η μόνη λύση. Αντιμετωπιζόμαστε ως ψώνια που κάνουν τέχνη κι αυτό δεν εξυπηρετεί τα οικονομικά τους συμφέροντα. Ποιός θα κάτσει ειδικά τώρα που είναι ζόρικα τα πράγματα να ασχοληθεί με μας. Αυτό σε κάνει να αναρωτιέσαι, πόσα βραβεία από το εξωτερικό, θα πρέπει να φέρουν οι Έλληνες  κινηματογραφιστές για να τους πάρουν στα σοβαρά και να στρέψουν το βλέμμα των υπευθύνων από τα σκουπίδια στον ποιοτικό κινηματογράφο;

Με την εταιρία ήδη έχουμε στηρίξει 25 ταινίες μικρού μήκους. Υπάρχει πολύ ταλέντο στη χώρα και δουλεύουν τα νεα παιδιά υπό συνθήκες που δεν έχουν σχέση με το εξωτερικό. Υπάρχουν νέοι παραγωγοί  που έχουν διαφοροποιηθεί από τη μάζα και είναι φυσικό όμως, να στηρίζουν κυρίως τους δημιουργούς της γενιάς τους. Ξέρετε μια ταινία που σχετικά πάει καλά στην Ελλάδα, κανει 30.000 με 40.000 εισητήρια. Είναι σαν να λέμε ότι οι θεατές και οι δημιουργοί, είναι μια οικογένεια. Σχεδόν γνωρίζονται μεταξύ τους. Βγαίνουμε σε φεστιβάλ του εξωτερικού με ταινίες που το budget τους είναι αστείο, συγκρινόμενο με αυτό των ταινιών των άλλων χωρών, αλλά επιμένουμε. Προσωπικά και στην επόμενη  ταινία μου, με απασχολεί ο  ψυχισμός κόσμος των ανθρώπων και είναι μια ταινία με κοινονικοπολιτικές προεκτάσεις, πρωταγωνίστρια μια γυναίκα και παίζει με τα σύνορα ».

Η λέξη που περιγράφει τον Βασίλη Μαζωμένο;

«Ουτοπία!»

LINES: Η συνέχεια στη μεγάλη οθόνη στα Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Ελλάδας και του κόσμου!

Director: Vasilis Mazomenos
Writers: Dimitris Athanitis (script consultant), Vasilis Mazomenos
Producer: Lampros Georgopoulos, Nancy Kokolaki, Vasilis Mazomenos
With Anna Kalaitzidou, Themis Panou, Tasso Nousias, Leonidas Kakouris, Adrian Frieling, Costas Xikominos, Thodoros Katsafados, Eva Alexandri (Faklari), Kostas Dalianis, Vasilis Georgosopoulos, André Maia, Nikos Pantelidis, Thekla Gaiti, Kostas Berikopoulos and others.

***Παγκόσμια πρεμιέρα της στο Ταλίν της Εσθονίας ( υποψήφια για την καλύτερη ταινία)

Συμμετείχε επίσης: στο 9ο Bengaluru International Film Festival στην Ινδία, στο 37ο Fantasporto International Film Festival στην Πορτογαλία ( υποψήφια για την καλύτερη ταινία), στο 28ο Ankara International film festival 2017, στο Paris Panorama of contemporary Greek cinema 2017, στο 10ο London Greek International film festival 2017  κέρδισε το Best concept for Fiction Feature , στο 11ο Los Angeles Greek International film festival 2017, στα Maverick Movie Awards στις Η.Π.Α. όπου κέρδισε το βραβείο σκηνοθεσίας και είχε τρεις υποψηφιότητες : καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, σεναρίου

Θα συμμετέχει επίσης το 2017: στο 24ο Greek Film Festival στην Μελβούρνη και στο Σίδνεϊ, στο 10ο “this human world – International Human Rights Film Festival” στη Βιέννη, στο Calgary European Film Festival ​στον Καναδά, στο Edinburgh GIFF