Γαβριέλα Ανυφαντάκη

H καρδιά μιας γυναίκας είναι «δίκοπο μαχαίρι»…

1. Ποιο είναι το πρώτο σωματικό υλικό που γεννήθηκε στη διαδικασία των προβών;

— Απ’ ό,τι θυμάμαι, το πρώτο εργαλείο ήταν η φωνή: Κάποιες άναρθρες κραυγές που συνδυάζονταν με έντονες συσπάσεις στα χαρακτηριστικά του προσώπου μου. Ακολούθησαν αυθόρμητες κινήσεις του σώματος με επιρροές από το Japanese butoh dance και αργότερα προστέθηκαν οι υπόλοιπες κινήσεις, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της σκηνοθέτιδας Φένιας Αποστόλου για το συγκεκριμένο έργο.

2. Πώς μεταφράζεται η έννοια του αποτυπώματος στο σώμα σου επί σκηνής;

— Το σώμα μου ολόκληρο γίνεται το αποτύπωμα πάνω στη σκηνή. Σε μια χορευτική παράσταση όπου δεν υπάρχει λόγος, το σώμα είναι αυτό που μεταφέρει στον θεατή τους συμβολισμούς του έργου. Και εδώ το σημαντικό στοιχείο είναι το αποτύπωμα, αυτό προσπαθώ να παρουσιάσω στο κοινό όσο πιο ολοκληρωμένα γίνεται. Για να το εκφράσω καλύτερα, το σώμα είναι αυτό που ανεξέλεγκτα λειτουργεί στον κάθε συμβολισμό για να δώσει όσο πιο καθαρά γίνεται το μήνυμα και την ουσία του αποτυπώματος στην πορεία εξέλιξης της γυναικείας φύσης.

3. Σε ποιο βαθμό η κίνηση είναι προσωπική και σε ποιο δραματουργικά κατασκευασμένη;

— Θα έλεγα πως η κίνηση είναι μόνο προσωπική, καθόλου κατασκευασμένη. Εδώ θα ξαναχρησιμοποιήσω την έννοια του συμβολισμού. To έργο αυτό λειτουργεί με τους συμβολισμούς γιατί θίγει ζητήματα που στιγματίζουν τη γυναίκα από τη γέννησή της, και όχι μόνο σήμερα, αλλά αιώνες πίσω. Όλα αυτά λοιπόν έπρεπε να ενσωματωθούν υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες της Φένιας Αποστόλου στο σώμα μου, στην κίνησή μου. Εγώ ό,τι θέλω να πω δεν το λέω με τη φωνή μου, αλλά νιώθω ότι το τραγουδάω με το σώμα μου. Αυτά που θα έλεγε μια ηθοποιός με ένα μονόλογο εγώ τα κάνω μουσική και τα εκφράζω με την κίνησή μου.

4. Τι σου ζητά πιο απαιτητικά αυτή η παράσταση ως χορεύτρια;

— Την έκφρασή μου, όχι τόσο τον χορό. Από την αρχή είχα πει πως αυτό το έργο το είχα ξεκινήσει ως ένα διαφορετικό project με τη μοναδική φωτογράφο Μαρία Χατζηαθανασιάδη, με μια σειρά φωτογραφιών που καλύπτουν όλα τα στάδια κακοποίησης, σκληρά, ωμά, εκρηκτικά, έτσι όπως βιώνεται από πολλές γυναίκες. Μέσα από αυτή την εμπειρία κατάλαβα ότι αυτό το έργο δεν θα μπορούσε να γίνει παράσταση χορού, ούτε καν θεάτρου. Τα λόγια είναι πολύ φτωχά για να εκφράσουν αυτό το βίωμα. Ένα σώμα που σπαρταράει, ένα σώμα που μιλάει, αυτό μόνο μπορεί να δώσει στον θεατή μια γεύση του τι νιώθει μια κακοποιημένη γυναίκα. Έτσι σκέφτηκα τη Φένια Αποστόλου, που συνέβαλε στο να βγει πολύ γλαφυρά το μέγεθος του αποτυπώματος πάνω στη σκηνή. Το έργο αυτό μόνο ως performance μπορούσε παρουσιαστεί. Δεν είναι τυχαίο που άνθρωποι του θεάτρου έμειναν έκπληκτοι από το αποτέλεσμα, και αυτό με τιμά ιδιαίτερα γιατί δεν είμαι ηθοποιός.

5. Η παράσταση εξετάζει τη γυναικεία ταυτότητα μέσα σε μια κοινωνία που ακόμα καθορίζεται από πατριαρχικά πρότυπα. Πώς νιώθεις ότι το σώμα σου επί σκηνής καταπιέζεται, αμφισβητεί και αντιστέκεται σε αυτά τα πρότυπα;

— Νιώθω να μπαίνω στο σώμα, στο μυαλό, στη φωνή όλων αυτών των γυναικών που αγωνίζονται με όση αντοχή τους έχει απομείνει για να βρουν τον εαυτό τους, για να σώσουν κάτι από αυτές, για να επανέλθουν στη ζωή με τα «θέλω» τους, με τις αναζητήσεις τους, αλλά κυρίως με την αξιοπρέπειά τους. Γιατί είναι εργαζόμενες, σύντροφοι, μάνες. Κυρίως γιατί είναι γυναίκες, ένα πολύτιμο ον πάνω στον πλανήτη, που μπορεί να γεννήσει. Μόνο μέσα από αυτές μπορεί η ζωή να συνεχιστεί, κι όμως απαξιώνονται και υποτιμούνται.

6. Πώς διαχειρίζεσαι τη γυναικεία ταυτότητα χωρίς να γίνεται εικονογράφηση;

— Δεν υπήρξε ποτέ στο νου μου η λέξη εικονογράφηση στο συγκεκριμένο έργο. Για μένα η λέξη γυναίκα είναι δύναμη, είναι ηχηρή παρουσία μέσα στο σύνολο των αντρών, και νομίζω αυτό που την κάνει πιο δυνατή είναι η καρδιά της. Η καρδιά μιας γυναίκας είναι «δίκοπο μαχαίρι». Εκεί που διακατέχεται από ευαισθησία, στοργή, αγάπη, την ίδια στιγμή μπορεί να μεταλλαχτεί στον πιο σκληρό, μάχιμο άνθρωπο που υπάρχει. Αυτή η ευέλικτη ισορροπία μιας γυναίκας είναι η ταυτότητά της, αυτό που την κάνει να ξεχωρίζει.

7. Υπάρχει σημείο όπου νιώθεις ότι το σώμα μιλάει χωρίς έλεγχο; Τι θα ήθελες να μείνει στον θεατή μετά από την έξοδο από την αίθουσα;

— Ναι, στο κομμάτι της Mairilyn Monroe, όταν η χαρακτηριστική κίνηση της μαριονέτας δεν με αφήνει να ελέγξω τίποτα στο σώμα μου. Νιώθω το κορμί μου να περιφέρεται ανεξέλεγκτο στη σκηνή θέλοντας να σαρώσει τα πάντα, να διώξει αυτόν τον χειριστικό τρόπο ενός άντρα, που στα χέρια του γεύομαι όσα απεχθάνομαι: την καταπίεση, τον περιορισμό από όπου κι αν προέρχεται.

Θα ήθελα ο καθένας που μπαίνει να δει το συγκεκριμένο έργο, μέσα από την κίνηση και την έκφρασή μου, να χωθεί μέσα στο σώμα μου, μέσα στην καρδιά μου και να βιώσει όλη την αλήθεια αυτού του έργου, γιατί πραγματικά αυτή η παράσταση κουβαλάει πολλές αλήθειες. Και θα ήθελα ακόμη το έργο να δώσει τροφή για σκέψη και συζήτηση στον θεατή μετά την έξοδό του, ανεξάρτητα από το αν έχει θετική ή αρνητική εικόνα. Είναι σημαντικό για μένα αυτή η μία ώρα να είναι γεμάτη και ουσιαστική για το κοινό. Αυτό που απολαμβάνω όταν φεύγω από τη σκηνή μετά το τέλος της παράστασης είναι που ο κόσμος παραμένει στην αίθουσα σαν αυτή η στιγμή να είναι δική του, για να απορροφήσει ό,τι είδε, ό,τι εισέπραξε από το θέαμα και να φύγει μετά με πιο καθαρό μυαλό, πιο κατασταλαγμένη σκέψη.

Πληροφορίες για την παράσταση: