Νίνα Μπάσδρα

Η Νίνα Μπάσδρα είναι Ελληνίδα υψίφωνος και καθηγήτρια φωνητικής, με σπουδές στο κλασικό τραγούδι και μεταπτυχιακές σπουδές κλασικής φωνής στο Βέλγιο. Τα τελευταία χρόνια ζει και δραστηριοποιείται στην Ισλανδία, όπου η ζωή ανάμεσα σε δύο χώρες, δύο γλώσσες και δύο πολιτισμούς έχει επηρεάσει βαθιά την καλλιτεχνική της ταυτότητα. Παράλληλα με τη διδασκαλία και τη μουσική της δραστηριότητα, η μητρότητα άνοιξε για εκείνη έναν νέο δημιουργικό χώρο και αποτέλεσε την αφετηρία για το «ΝΑΝΙ».

Στη δουλειά της την ενδιαφέρει ιδιαίτερα η ανθρώπινη πλευρά της μουσικής — η φωνή ως τρόπος επικοινωνίας, μνήμης και σύνδεσης — καθώς και η δημιουργία μουσικών εμπειριών που μπορούν να είναι ταυτόχρονα προσωπικές και οικουμενικές.

Δεν αισθάνομαι ότι χρειάζεται να διαλέξω ανάμεσα στην ελληνική και την ισλανδική πλευρά της ζωής μου.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το άλμπουμ «ΝΑΝΙ» και ποια ήταν η στιγμή που καταλάβατε ότι οι ιδιωτικές στιγμές με τον γιο σας έπρεπε να γίνουν δίσκος;

Όταν μετακόμισα στην Ισλανδία, ήταν αρκετά δύσκολο στην αρχή να βρω τον χώρο μου καλλιτεχνικά ως τραγουδίστρια. Στη συνέχεια ήρθε η εγκυμοσύνη και η μητρότητα και, για πρώτη φορά στη ζωή μου, το τραγούδι πέρασε σε δεύτερο πλάνο. Με ενδιέφερε περισσότερο να αφιερώσω χρόνο στο παιδί μου, αλλά και να βρω πιο σταθερούς τρόπους να βιοπορίζομαι.

Η επιθυμία να δημιουργήσω ξανά κάτι δικό μου ήρθε λοιπόν κάπως απροσδόκητα. Τραγουδώντας στον γιο μου για να κοιμηθεί, άρχισα να ανακαλύπτω και να αγαπώ όλο και περισσότερο αυτό το ρεπερτόριο.

Κάποια στιγμή ένιωσα ότι ήθελα να του αφήσω κάτι από εμένα. Μια μικρή μουσική παρακαταθήκη, κάτι που θα μπορούσε να τον συντροφεύει σε όλη του τη ζωή, ακόμη κι όταν εγώ δεν θα είμαι πια εδώ.

Παράλληλα, ζώντας μακριά από την Ελλάδα, συνειδητοποίησα πόσο σημαντικό ήταν για μένα να μεταδώσω στο παιδί μου τη γλώσσα, τη μουσική και ένα κομμάτι της ελληνικής μου ταυτότητας.

Σκέφτηκα ότι ίσως πολλοί άλλοι γονείς, ιδιαίτερα όσοι μεγαλώνουν τα παιδιά τους μακριά από την πατρίδα τους, νιώθουν κάτι αντίστοιχο.

Έτσι γεννήθηκε σιγά σιγά το «ΝΑΝΙ». Από κάτι πολύ προσωπικό, που στην πορεία θέλησα να μοιραστώ και με άλλους.

Το άλμπουμ απευθύνεται τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς. Τι θέλετε να νιώσει ένας γονιός την ώρα που ακούει αυτά τα τραγούδια μαζί με το παιδί του;

Πάνω απ’ όλα θα ήθελα να το ευχαριστηθούν μαζί. Να γίνει μια μικρή καθημερινή συνήθεια, μια στιγμή ηρεμίας και σύνδεσης ανάμεσα στον γονιό και το παιδί.

Φυσικά, θα ήθελα να έχει και μια πρακτική αξία, να βοηθά έναν γονιό να χαλαρώσει και να αποκοιμίσει το παιδί του. Αλλά ήθελα επίσης να δημιουργήσω μια μουσική που θα απολαμβάνει και ο ίδιος ο γονιός, που θα μπορεί να εμπιστευτεί καλλιτεχνικά και που θα έχει κάτι ουσιαστικό να προσφέρει στο παιδί του.

Για μένα έχει ιδιαίτερη σημασία και η μετάδοση της ελληνικής γλώσσας και της μουσικής μας παράδοσης. Σκέφτομαι συχνά τους γονείς που, όπως εγώ, μεγαλώνουν τα παιδιά τους μακριά από την Ελλάδα και θέλουν να διατηρήσουν αυτή τη σύνδεση με τον τόπο τους.

Θα ήταν πολύ όμορφο αν το «ΝΑΝΙ» μπορούσε να γίνει ένα μικρό κομμάτι αυτής της προσπάθειας. Αλλά τελικά, αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι να προσφέρει στους γονείς και στα παιδιά λίγες στιγμές τρυφερότητας και συντροφικότητας μέσα στην καθημερινότητά τους.

Πώς έγινε η επιλογή των κομματιών; Πόσο εύκολο ήταν να συνδυάσετε την παράδοση με έργα σπουδών συνθετών όπως ο Μάνος Λοΐζος και ο Αντίοχος Ευαγγελάτος;

Η επιλογή των τραγουδιών ήταν ίσως το πιο εύκολο κομμάτι της διαδικασίας, γιατί πρόκειται για νανουρίσματα που ήδη αγαπούσα και τραγουδούσα στον γιο μου, αλλά και για τραγούδια που με συντρόφευαν πολύ πριν γίνω μητέρα.

Για παράδειγμα, το «Νανούρισμα» του Αντίοχου Ευαγγελάτου το είχα γνωρίσει κατά τη διάρκεια των σπουδών μου και το είχα παρουσιάσει σε συναυλίες. Το «Αγία Μαρίνα και κυρά» έχει μια ακόμη πιο προσωπική ιστορία: μου το τραγουδούσε η μητέρα μου, η οποία πέρασε μέρος της παιδικής της ηλικίας στην Κύπρο και με κοίμιζε συχνά με κυπριακά νανουρίσματα.

Ούτε ο συνδυασμός της παραδοσιακής μουσικής με έργα γνωστών συνθετών με δυσκόλεψε ιδιαίτερα. Το έργο του Ευαγγελάτου βασίζεται στη δημοτική παράδοση, ενώ ακόμη και το «Θα κεντήσω» του Μάνου Λοΐζου έχει μια μελωδική απλότητα και έναν χαρακτήρα που το φέρνουν πολύ κοντά στο παραδοσιακό τραγούδι. Ένιωθα ότι όλα αυτά τα κομμάτια ανήκουν φυσικά στον ίδιο μουσικό κόσμο.

Η μόνη επιλογή που ίσως ξαφνιάζει είναι «Το τραγούδι της ερήμου», καθώς δεν πρόκειται για νανούρισμα. Το συμπεριέλαβα όμως γιατί αγαπώ βαθιά την Αρλέτα, από τότε που ήμουν παιδί, και γιατί οι στίχοι του εκφράζουν με έναν μοναδικό τρόπο όσα αισθάνομαι για τον γιο μου.

Για μένα μιλούν για εκείνον τον αόρατο δεσμό ανάμεσα στη μητέρα και το παιδί, που δεν χάνεται ποτέ. Για την επιθυμία να ξέρει πως, όπου κι αν τον οδηγήσει η ζωή, ένα κομμάτι μου θα είναι πάντα μαζί του και η αγάπη μου θα τον συντροφεύει ακόμη κι όταν εγώ δεν θα είμαι πια εδώ.

Ζείτε και εργάζεστε στην Ισλανδία. Πώς αντιδρά το ισλανδικό κοινό όταν ακούει ελληνικά νανουρίσματα σε χώρους όπως το Harpa;

Η ανταπόκριση του ισλανδικού κοινού στην ελληνική μουσική είναι κάτι που με έχει εκπλήξει και συγκινήσει πολύ. Υπάρχει μια μεγάλη αγάπη και μια γνήσια περιέργεια για τον ελληνικό πολιτισμό. Υπάρχει μάλιστα και ένας σύλλογος φιλελλήνων που μας προσκαλεί συχνά να παρουσιάσουμε ελληνική μουσική.

Αυτό που με συγκινεί ιδιαίτερα, όμως, είναι η ανταπόκριση ανθρώπων που δεν έχουν καμία προηγούμενη επαφή με την Ελλάδα. Η ελληνική γλώσσα μπορεί να τους φαίνεται δύσκολη και ξένη, αλλά η μουσική καταφέρνει να επικοινωνήσει μαζί τους πέρα από τις λέξεις.

Έχω επίσης ανακαλύψει ότι, παρά τη μεγάλη γεωγραφική και πολιτισμική απόσταση, υπάρχουν ενδιαφέρουσες συγγένειες ανάμεσα στην ελληνική και την ισλανδική παραδοσιακή μουσική.

Το να έχω την ευκαιρία να παρουσιάσω ελληνικά τραγούδια σε έναν χώρο όπως το Harpa ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για μένα. Δεν είναι πάντα εύκολο να δημιουργηθούν ευκαιρίες για αυτό το ρεπερτόριο στην Ισλανδία, αλλά η ζεστή ανταπόκριση του κοινού μού δίνει μεγάλη χαρά και με ενθαρρύνει να συνεχίσω.

Αναφέρετε ότι το άλμπουμ είναι μια «γέφυρα» ανάμεσα σε δύο τόπους. Πώς ισορροπείτε μέσα σας την ελληνική σας ταυτότητα με τη ζωή σε μια σκανδιναβική χώρα;

Παρόλο που η ζωή μου έχει αλλάξει πολύ από τότε που μετακόμισα στην Ισλανδία, έχω κρατήσει πολλά στοιχεία της Ελλάδας στην καθημερινότητά μου.

Το σημαντικότερο για μένα είναι η γλώσσα. Από πριν γίνω μητέρα ήξερα ότι ήθελα να μιλάω στα παιδιά μου ελληνικά. Είναι η μητρική μου γλώσσα και νιώθω ότι μόνο μέσα από αυτή μπορώ να εκφράσω τις πιο λεπτές αποχρώσεις των συναισθημάτων μου και τις βαθύτερες ευαισθησίες μου.

Έπειτα είναι η μουσική, που φυσικά έχει πολύ σημαντική θέση στη ζωή μου, αλλά και το ελληνικό φαγητό, που υπάρχει σχεδόν καθημερινά στο σπίτι μας. Ευτυχώς αρέσει πολύ και στον Ισλανδό σύζυγό μου, γιατί διαφορετικά θα είχαμε πρόβλημα! Επίσης, διατηρώ επαφή με άλλους Έλληνες που ζουν εδώ και συμμετέχω στη ζωή της ελληνικής κοινότητας.

Νομίζω όμως ότι το να ζεις σε μια χώρα διαφορετική από εκείνη όπου μεγάλωσες, και μάλιστα να δημιουργείς οικογένεια με έναν άνθρωπο από διαφορετική κουλτούρα, έχει και ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Σου δίνει την ευκαιρία να δεις και τους δύο πολιτισμούς από μια άλλη οπτική, να κρατήσεις όσα αγαπάς από τον καθένα και να αφήσεις πίσω σου όσα δεν σε εκφράζουν.

Έτσι, δεν αισθάνομαι ότι χρειάζεται να διαλέξω ανάμεσα στην ελληνική και την ισλανδική πλευρά της ζωής μου. Προσπαθώ να δημιουργήσω έναν δικό μας συνδυασμό, που να ταιριάζει στην οικογένειά μας.

Ο γιος σας ονομάζεται Άρης Θωρ – ένα όνομα καθαρά ελληνικό και ισλανδικό. Ποια στοιχεία από τις δύο κουλτούρες θέλετε οπωσδήποτε να του μεταδώσετε μεγαλώνοντάς τον εκεί;

Είναι μια δύσκολη ερώτηση, γιατί υπάρχουν πολλά πράγματα που θα ήθελα να πάρουν τα παιδιά μου και από τους δύο πολιτισμούς.

Ένα από τα χαρακτηριστικά που θαυμάζω ιδιαίτερα στους Ισλανδούς είναι η ανεξαρτησία τους και ο σεβασμός τους στη διαφορετικότητα. Μου αρέσει που δίνουν χώρο στον καθένα να είναι ο εαυτός του, χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να χωρέσει σε κάποιο συγκεκριμένο καλούπι. Θα ήθελα πολύ τα παιδιά μου να μεγαλώσουν με αυτή την ελευθερία και την ανοιχτόμυαλη στάση απέναντι στους άλλους.

Από την Ελλάδα θα ήθελα να κρατήσουν κυρίως τη ζεστασιά στις ανθρώπινες σχέσεις, τη φιλοξενία και τη γενναιοδωρία. Αυτή την αυθόρμητη διάθεση να ανοίγεις το σπίτι σου και να μοιράζεσαι όσα έχεις με τους ανθρώπους γύρω σου.

Βλέπω βέβαια και κοινά στοιχεία ανάμεσα στους δύο λαούς. Είναι και οι δύο ιδιαίτερα ανθεκτικοί και εφευρετικοί, με την τάση να βρίσκουν τον δικό τους τρόπο να ξεπερνούν τις δυσκολίες.

Τελικά, θα ήθελα τα παιδιά μου να μεγαλώσουν με τη ζεστασιά και την αίσθηση της κοινότητας που αγαπώ στην Ελλάδα, αλλά και με την ανεξαρτησία, την ελευθερία και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα που εκτιμώ τόσο στην Ισλανδία.

Στο άλμπουμ σάς συνοδεύει ο Ásgeir Ásgeirsson στην κιθάρα και το μπουζούκι. Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία και πώς ένας Ισλανδός μουσικός προσέγγισε τον παραδοσιακό ελληνικό ήχο;

Λίγο καιρό αφότου μετακόμισα στην Ισλανδία, γνώρισα τη δουλειά του Ásgeir, ο οποίος είναι ένας πολύ γνωστός και δραστήριος μουσικός εδώ. Είναι τζαζ κιθαρίστας, αλλά έχει επίσης μεγάλη αγάπη για τη μουσική της Ανατολής και παίζει διάφορα έγχορδα όργανα, όπως ούτι και μπουζούκι. Έτσι, ήταν μάλλον φυσικό να διασταυρωθούν κάποια στιγμή οι δρόμοι μας.

Όταν άρχισα να σχεδιάζω το «ΝΑΝΙ», ήθελα πολύ να συνεργαστώ μαζί του, τόσο για τις ενορχηστρώσεις όσο και για τη μουσική συνοδεία. Αρχικά είχα σκεφτεί ότι θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε το ούτι σε κάποια τραγούδια. Εκείνος όμως μου πρότεινε το μπουζούκι.

Ομολογώ ότι στην αρχή ήμουν επιφυλακτική. Είχα στο μυαλό μου τον πιο γνώριμο ήχο του μπουζουκιού και δεν ήμουν σίγουρη ότι θα ταίριαζε στην ατμόσφαιρα των νανουρισμάτων.

Όταν όμως άκουσα πώς το προσέγγισε ο Ásgeir, άλλαξα εντελώς γνώμη. Το χρησιμοποίησε με έναν πολύ ιδιαίτερο, απρόσμενο τρόπο, μακριά από όσα είχα συνηθίσει να ακούω.

Νομίζω ότι ακριβώς αυτή η διαφορετική μουσική ματιά έδωσε στο άλμπουμ τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του. Δημιουργήθηκε ένας υβριδικός ήχος, όπου η ελληνική μουσική παράδοση συναντά τις επιρροές και την προσωπική αισθητική ενός Ισλανδού μουσικού. Είναι κάτι που δεν είχα φανταστεί όταν ξεκινούσαμε και είμαι πραγματικά πολύ χαρούμενη με το αποτέλεσμα.

Έχοντας σπουδάσει κλασικό τραγούδι στο Βέλγιο, πόσο διαφορετική ή απαιτητική ήταν η φωνητική προσέγγιση για απλά, λιτά και τρυφερά νανουρίσματα;

Δεν θα έλεγα ότι με δυσκόλεψε ιδιαίτερα. Πιστεύω ότι η σωστή λειτουργία της φωνής βασίζεται στις ίδιες αρχές, ανεξάρτητα από το μουσικό είδος. Αυτό που αλλάζει είναι κυρίως το ύφος, η αισθητική και ο τρόπος έκφρασης. Στο κλασικό τραγούδι, για παράδειγμα, αναπτύσσουμε έναν πολύ συγκεκριμένο ήχο και τρόπο ερμηνείας, αλλά οι βασικές αρχές της φωνητικής λειτουργίας παραμένουν οι ίδιες.

Άλλωστε, η ελληνική παραδοσιακή μουσική ήταν η αφετηρία μου ως τραγουδίστρια. Θυμάμαι ότι ένα από τα πρώτα τραγούδια που ερμήνευσα ήταν το «Γιατί πουλί δεν κελαηδείς», όπως το είχα ακούσει από τη Σαβίνα Γιαννάτου. Ήταν μάλιστα ένα από τα τραγούδια μέσα από τα οποία οι γονείς μου άρχισαν να αντιλαμβάνονται ότι ίσως είχα την κλίση και την επιθυμία να ασχοληθώ πιο σοβαρά με το τραγούδι.

Η Σαβίνα Γιαννάτου υπήρξε η πρώτη μου μεγάλη μουσική έμπνευση και παραμένει μέχρι σήμερα μια καλλιτέχνιδα που θαυμάζω βαθιά. Η αγάπη μου για τη φωνή της και τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζει την παραδοσιακή μουσική υπήρξε, κατά κάποιον τρόπο, έμπνευση και για το «ΝΑΝΙ».

Επομένως, όταν ήρθε η στιγμή να ηχογραφήσω αυτά τα τραγούδια, η διαδικασία μού φάνηκε πολύ φυσική. Δεν ένιωσα ότι έπρεπε να αφήσω πίσω μου την κλασική μου εκπαίδευση για να τραγουδήσω κάτι διαφορετικό. Ίσως μάλιστα να ισχύει περισσότερο το αντίστροφο: ότι η σχέση μου με το παραδοσιακό τραγούδι έχει επηρεάσει βαθιά τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζω το κλασικό ρεπερτόριο.

Πώς άλλαξε η μητρότητα την καλλιτεχνική σας ταυτότητα και τον τρόπο που βλέπετε τη μουσική σήμερα;

Η μητρότητα άλλαξε πολύ τη σχέση μου με το τραγούδι. Όταν γεννήθηκε ο γιος μου, είχα μόλις λίγα χρόνια στην Ισλανδία και ήδη δυσκολευόμουν να βρω τον χώρο μου επαγγελματικά. Για πρώτη φορά στη ζωή μου το τραγούδι πέρασε πραγματικά σε δεύτερο πλάνο. Άρχισα μάλιστα να σκέφτομαι σοβαρά ότι ίσως έπρεπε να αναζητήσω έναν διαφορετικό τρόπο βιοπορισμού, που θα μου επέτρεπε να προσφέρω μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια στην οικογένειά μου.

Και όμως, μέσα από τη μητρότητα ξαναβρήκα την επιθυμία να δημιουργήσω μουσική, με έναν τρόπο που δεν περίμενα.

Φυσικά, η καθημερινότητα είναι πλέον πολύ πιο απαιτητική. Δεν έχω την ελευθερία που είχα κάποτε να ταξιδέψω για μια ακρόαση ή να λείψω για μια μουσική παραγωγή. Χρειάζεται να ξανασκεφτώ πώς μπορεί να υπάρχει η καλλιτεχνική μου δραστηριότητα μέσα στη ζωή που έχω σήμερα.

Από την άλλη, αισθάνομαι ότι η μητρότητα με έχει αλλάξει βαθιά ως άνθρωπο και, κατά συνέπεια, ως ερμηνεύτρια. Μου είναι πιο εύκολο να συνδεθώ συναισθηματικά με το περιεχόμενο ενός τραγουδιού. Νομίζω ότι αντιλαμβάνομαι πλέον με διαφορετικό τρόπο την ανθρώπινη εμπειρία, σαν να αισθάνομαι περισσότερο ότι είμαι μέρος ενός μεγαλύτερου συνόλου.

Έχω παρατηρήσει, για παράδειγμα, ότι μου είναι πολύ πιο δύσκολο να κρίνω τους άλλους ανθρώπους. Ακόμη και όταν δεν καταλαβαίνω τη συμπεριφορά κάποιου, σκέφτομαι ότι μπορεί να υπάρχει πίσω της μια ιστορία ή μια δυσκολία που δεν γνωρίζω. Νιώθω ότι έχω αποκτήσει περισσότερη συμπόνια.

Και πιστεύω ότι αυτό έχει περάσει και στο τραγούδι μου. Ίσως σήμερα να έχω λιγότερη ελευθερία να ασχοληθώ με τη μουσική, αλλά αισθάνομαι ότι έχω περισσότερα να εκφράσω μέσα από αυτήν.

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας; Σκοπεύετε να παρουσιάσετε το «ΝΑΝΙ» ζωντανά και στην Ελλάδα;

Η μουσική συνεχίζει να είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μου. Είμαι μέλος μιας εξαιρετικής επαγγελματικής χορωδίας στην Ισλανδία, συμμετέχω σε συναυλίες και διάφορα μουσικά πρότζεκτ, ενώ παράλληλα διδάσκω τραγούδι.

Αυτό που θα ήθελα οπωσδήποτε να συνεχίσω είναι οι ηχογραφήσεις. Η δημιουργία του «ΝΑΝΙ» ήταν μια εμπειρία που απόλαυσα πάρα πολύ και μου άνοιξε την όρεξη να ασχοληθώ περισσότερο με αυτή την πλευρά της μουσικής.

Όσο για την Ελλάδα, θα ήθελα πολύ να παρουσιάσω το «ΝΑΝΙ» και ζωντανά εκεί. Δεν υπάρχει ακόμη κάτι συγκεκριμένο ως προς τον τόπο ή τον χρόνο, αλλά είναι σίγουρα μέσα στις επιθυμίες μου.

Όσοι θέλουν να μαθαίνουν τα νέα μου και να παρακολουθούν τις επόμενες μουσικές μου δραστηριότητες μπορούν να με ακολουθήσουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ελπίζω να έχω σύντομα όμορφα νέα να μοιραστώ!

Ακούστε ολόκληρο το album στο Spotify ΕΔΩ

Ιστοσελίδα: http://www.ninabasdras.com

Facebook page: https:/www.facebook.com/ninabasdraspage

Instagram: https://www.instagram.com/ninabasdras/

TikTok: https://tiktok.com/@ninabasdras

Bandcamp: https://ninabasdras.bandcamp.com/album/nani

Πληροφορίες για το νεο άλμπουμ:

Η Νίνα Μπάσδρα παρουσιάζει το ΝΑΝΙ – ένα άλμπουμ εμπνευσμένο από την ελληνική παράδοση του νανουρίσματος