Πύργος Μελισσουργού: Ένα ταξίδι στον χρόνο, από τη Γερμανική Κατοχή μέχρι τον ελληνικό κινηματογράφο.

Από τον Θάνο Ζαχαράκη. 

Στην καρδιά του Λαγονησίου, ο Πύργος Μελισσουργού κουβαλά μια ιστορία αιώνων, γεμάτη θρύλους, ιστορικές στιγμές και κινηματογραφικές αναμνήσεις. Από την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής και τα κειμήλια που διασώθηκαν μέχρι τις ταινίες που φιλοξένησε, ο επιβλητικός καστρόπυργος αποτελεί ένα ξεχωριστό κομμάτι της ιστορίας της Αττικής. Ας ανακαλύψουμε 15 πτυχές της διαδρομής του, εκεί όπου το παρελθόν συναντά τη μαγεία του ελληνικού κινηματογράφου.

1. Ένας καστρόπυργος με ιστορία περίπου τεσσάρων αιώνων

Ο Πύργος Μελισσουργού, αποτελεί ένα ιστορικό τοπόσημο της Αττικής. Η μακραίωνη διαδρομή του συνδέεται με την ιστορία της περιοχής και με θρύλους που πέρασαν από γενιά σε γενιά.

2. Από τον μανιάτικο πύργο στη σημερινή μορφή

Ο αρχικός πύργος διέθετε πολεμίστρες και είχε αμυντικό χαρακτήρα. Με τις διαδοχικές προσθήκες διαμορφώθηκε στη σημερινή αρχιτεκτονική του εικόνα, που θυμίζει καστρόπυργο.

3. Ο θρύλος με τα 45 πρόβατα

Ένας τοπικός μύθος θέλει τον πρώτο ιδιοκτήτη της περιοχής να σφάζει 45 πρόβατα και να τα κρεμά σε διάφορα σημεία του κτήματος. Στο σημείο όπου διατηρήθηκε καλύτερα ένα από αυτά, λόγω του μικροκλίματος, λέγεται πως επέλεξε να χτίσει τον πύργο

.

4. Η καταστροφή κατά τα Ορλωφικά

Ο πύργος καταστράφηκε το 1770, κατά τη διάρκεια των Ορλωφικών, μιας εξέγερσης που υποστηρίχθηκε από τη Ρωσία εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

5. Η αγορά του κτήματος από τον Σπυρίδωνα Μαρκέλλο

Το 1836, ο Σπυρίδων Μαρκέλλος από την Αίγινα αγόρασε το κτήμα και συνέδεσε το όνομά του με τη νεότερη ιστορία του πύργου.

6. Ένα μεγάλο αγροτικό κτήμα

Η ιδιοκτησία αξιοποιήθηκε για την παραγωγή ελαιολάδου, σιτηρών, κριθαριού και σταφυλιών. Το αγροτικό της αποτύπωμα συνδέθηκε με την οικονομική ζωή της ευρύτερης περιοχής.

7. Το κτήμα που στήριζε την τοπική κοινωνία

Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γιώργου Μελισσουργού, στο κτήμα εργάζονταν κάτοικοι από τα Καλύβια, την Κερατέα, τον Κουβαρά, την Ανάβυσσο και άλλες περιοχές των Μεσογείων. Η παραγωγή του συνέβαλε στη συντήρηση πολλών οικογενειών, ακόμη και στα δύσκολα χρόνια του πολέμου.

8. Η επίταξη από τις γερμανικές δυνάμεις

Κατά τη Γερμανική Κατοχή, ο πύργος επιτάχθηκε και μετατράπηκε, σύμφωνα με τη μαρτυρία της οικογένειας, σε στρατηγείο για την ευρύτερη περιοχή των Μεσογείων.

9. Τα άλογα που στάλθηκαν στο μέτωπο

Οι Γερμανοί επίταξαν 18 από τα 20 άλογα του κτήματος, αφήνοντας μόνο δύο γηραιότερα, τα οποία χρησιμοποιούνταν για τη λειτουργία του μαγκανοπήγαδου, που αποτελούσε τότε βασική πηγή νερού.

10. Η λεηλασία των αγροτικών προμηθειών

Οι γερμανικές δυνάμεις κατέσχεσαν και προμήθειες του κτήματος, όπως λάδι, σιτηρά, αμύγδαλα και ελιές. Η περίοδος αυτή αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της ιστορίας του πύργου.

11. Τα κειμήλια που έμειναν πίσω από την Κατοχή

Στο δωμάτιο που χρησιμοποιήθηκε ως διοικητήριο, διασώθηκαν γερμανικά κράνη, οβίδες και στρατιωτικοί ασύρματοι, καθώς και μεταλλικά αντικείμενα που ενδέχεται να προέρχονται από αεροσκάφος που έπεσε κοντά στον πύργο.

12. Το λεύκωμα των Ολυμπιακών Αγώνων του Βερολίνου

Ανάμεσα στα αντικείμενα που παρουσιάζονται στο άρθρο βρίσκεται ένα λεύκωμα των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936, με φωτογραφία του Αδόλφου Χίτλερ και υπογραφές Ολυμπιονικών, μεταξύ των οποίων και του Τζέσε Όουενς.

13. Ο Κούρος της Αναβύσσου και οι εκκλησίες του κτήματος

Στον προαύλιο χώρο του πύργου βρέθηκε ο Κούρος της Αναβύσσου. Στον ευρύτερο χώρο του κτήματος αναφέρονται επίσης τρεις εκκλησίες: ο Άγιος Δημήτριος, η Αγία Παρασκευή και ο Άγιος Γεώργιος.

14. Η «Δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά» και η ιταλική σημαία

Ο πύργος συνδέθηκε με τον ελληνικό κινηματογράφο μέσα από τη γνωστή ταινία «Η Δασκάλα με τα ξανθά μαλλιά», με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ. Στα γυρίσματα σκηνών που παρουσιάζουν ιταλικό νοσοκομείο, κυμάτισε και η ιταλική σημαία.

15. Από το «Μια γυναίκα στην Αντίσταση» στον «Αστραπόγιαννο»

Στον Πύργο Μελισσουργού γυρίστηκαν επίσης σκηνές από την ταινία «Μια γυναίκα στην Αντίσταση» και τον «Αστραπόγιαννο». Ο χώρος έχει φιλοξενήσει σκηνές από τηλεοπτικές σειρές, άλλες κινηματογραφικές παραγωγές και διαφημίσεις.