Σάββας Στρούμπος

Πώς μπορώ μέσα από την τέχνη να αντιληφθώ τη φύση της εποχής που ζούμε;

 Ο Σάββας Στρούμπος ανήκει στους δημιουργούς που αντιμετωπίζουν το θέατρο ως μια βαθιά υπαρξιακή και πολιτική πράξη. Ηθοποιός και σκηνοθέτης με μακρά πορεία στην έρευνα του σωματικού θεάτρου, έχει χαράξει τη δική του ξεχωριστή διαδρομή μέσα από την Ομάδα Σημείο Μηδέν, παρουσιάζοντας παραστάσεις που έχουν ταξιδέψει σε σημαντικές σκηνές και διεθνή φεστιβάλ. Η σκηνοθετική του ματιά, απαιτητική και αδιαπραγμάτευτη, συνομιλεί με τους μεγάλους κλασικούς αλλά και με τη σύγχρονη δραματουργία, αναζητώντας πάντα τη βαθύτερη σχέση του ανθρώπου με την Ιστορία, το σώμα και την ελευθερία. Με αφορμή τη νέα του δουλειά, συζητήσαμε μαζί του για το θέατρο, την εποχή μας και την ευθύνη της τέχνης απέναντι στον άνθρωπο.

Έχετε σκηνοθετήσει από Κάφκα και Καμύ μέχρι Μπέκετ και αρχαίο δράμα. Τι είναι αυτό που αναζητάτε ως κοινό πυρήνα σε τόσο διαφορετικά κείμενα;

Για μένα το κάθε κείμενο είναι ζωντανός οργανισμός, πεδίο έρευνας αισθητικών, πολιτικών, φιλοσοφικών, οντολογικών ερωτημάτων που με απασχολούν ως άνθρωπο και ως δημιουργό. Αντιλαμβάνομαι το κείμενο ως υλικό προς μετάπλαση και αναδημιουργία. Κάθε φορά χρειάζεται να κάνω αυτό το ταξίδι έξω από τον εαυτό μου και προς το υλικό, όσο γίνεται χωρίς προκαταλήψεις και προειλημμένες αποφάσεις. Η κίνηση αυτή προς έναν κόσμο ακόμα άγνωστο σε μένα, ανοίγει τη δημιουργική μου φαντασία και με προκαλεί να βαδίσω σε ανεξερεύνητα μονοπάτια. Κάπως έτσι αντιλαμβάνομαι και την περιπέτεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας, για την οποία δεν πιστεύω ότι υπάρχουν ετοιμοπαράδοτες λύσεις. Χρειάζεται να πέσει κανείς στη φωτιά και να παλέψει με το θηρίο.

Η σωματικότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της σκηνοθετικής σας γλώσσας. Πώς εξελίχθηκε αυτή η προσέγγιση μέσα από τη συνεργασία σας με τον Θεόδωρο Τερζόπουλο και πώς την έχετε μετασχηματίσει στη δική σας δουλειά;

Η μέθοδος Τερζόπουλου, που αποτελεί το υπέδαφος της δουλειάς μας, διαμορφώνει το σώμα σε ανοιχτό πεδίο έρευνας και δημιουργίας, σε τοπίο διαρκών εσωτερικών μεταμορφώσεων και μετασχηματισμών. Στη διαδικασία της έρευνας, από το σώμα εκπορεύονται χειρονομίες, ηχητικοί δρόμοι και χρονο-ρυθμοί που ενδεχομένως να είναι ως τώρα άγνωστοι για τον ηθοποιό και τον σκηνοθέτη. Οι δημιουργοί αναμετριούνται με το άγνωστο, αναζητώντας αυτό που δεν υπάρχει ακόμα. Η αναζήτηση αυτή δεν έχει όρια και σύνορα, δεν έχει κάποιο τέλος, όπως επίσης δεν επιδέχεται μιμήσεις και ετοιμοπαράδοτα σχήματα. Χρειάζεται κανείς να μπει στην περιπέτεια της καλλιτεχνικής δημιουργίας, ανοιχτός και έτοιμος για το ταξίδι. Από αυτές τις διαδρομές προκύπτει ο μετασχηματισμός και η εξέλιξη της δικής μας δουλειάς, όπως και από τη συνάντηση με τον κάθε ηθοποιό και το υλικό που φέρει σε αυτή τη συνάντηση.

Μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες με την Ομάδα Σημείο Μηδέν, πώς βλέπετε να έχει αλλάξει η σχέση σας με το θέατρο και ποιο είναι το καλλιτεχνικό ερώτημα που σας απασχολεί περισσότερο σήμερα;

Η καλλιτεχνική μου διαδρομή έχει συντελεστεί μέσα σε δύο ομάδες, όπου η μία είναι γέννημα της άλλης. Η ομάδα Άττις και η ομάδα Σημείο Μηδέν. Σήμερα επιμένω στο όραμα της ομάδας, της κολεκτίβας, της κοινότητας. Ίσως αυτό είναι ουτοπικό στις μέρες μας. Για μένα όμως είναι μια ουτοπία συγκεκριμένη που διαπερνά την καθημερινή πρακτική και τη σκέψη μου. Έτσι αναπτύχθηκε μέσα στους αιώνες η θεατρική τέχνη. Από πυρήνες αιρετικών, τρελών, εξεγερμένων καλλιτεχνών που αναζητούν μέσα από την τέχνη τους κάτι πέρα από τα όρια της κανονικότητας στην ίδια την τέχνη αλλά και στη ζωή. Η αναζήτηση αυτή με οδηγεί σε ένα βασικό ερώτημα: πώς μπορώ μέσα από την τέχνη να αντιληφθώ τη φύση της εποχής που ζούμε;

Τι σας οδήγησε να επιστρέψετε στον Ευριπίδη και συγκεκριμένα στην «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» αυτή τη χρονική στιγμή;

Ο Ευριπίδης γράφει την “Ιφιγένεια η εν Αυλίδι” και τις “Βάκχες” στο τέλος μιας εποχής, στο τέλος ενός κόσμου που γέννησε τη δημοκρατία, την τραγωδία και τη φιλοσοφία. Η παρακμή επέρχεται μέσα στα πεδία των μαχών του Πελοποννησιακού Πολέμου. Όταν διάβασα την τραγωδία αισθάνθηκα ότι είναι ένα εξαιρετικά επίκαιρο κείμενο και ότι συνομιλεί ευθέως με τα ζητήματα που απασχολούν τη δική μας εποχή, αν και με τρόπο ποιητικό και όχι επικαιρικό.

Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» θέτει διλήμματα γύρω από την εξουσία, τη θυσία και την ευθύνη. Ποιο από αυτά θεωρείτε ότι συνομιλεί πιο έντονα με τη σημερινή κοινωνία;

Στην “ιφιγένεια” τα πρόσωπα είναι ραγισμένα, σπασμένα, δεν μπορούν να στοιχειοθετήσουν συμπαγείς συμπεριφορές και απόψεις. Οι ήρωες της επικής παράδοσης φαίνονται ως ανδρείκελα υποταγμένα στη βουλιμία για πόλεμο, αίμα και εξουσία. Ελάχιστα ενδιαφέρονται για την ανθρώπινη ζωή και για τα ηθικά προτάγματα που αυτή θέτει. Ηθική τους είναι η ηθική της βίας και της εξουσίας. Δεν νομίζω ότι απέχουμε ούτε πιθαμή από ότι διακυβεύεται σήμερα. Η μεταστροφή της ίδιας της Ιφιγένειας, όπου στο χείλος του θανάτου φαίνεται να υποστηρίζει τον πατρικό λόγο, δεν έχει τίποτα το ηρωικό ή το πατριωτικό. Είναι κι αυτή αποτέλεσμα ενός ραγίσματος στο εσωτερικό τοπίο της τραγικής ηρωίδας. Επιλέγει να δικαιολογήσει την απολύτως παράλογη θυσία της με τα απολύτως παράλογα επιχειρήματα του πατέρα της, που δεν μπορεί να υπάρξει αν αυτός ο πόλεμος δεν επιτελεστεί. Το ερώτημα που με απασχολεί είναι τι συμπεράσματα έβγαλε η ανθρωπότητα από τον Τρωικό πόλεμο ως σήμερα; Πότε πια θα αντιληφθούμε ότι στα πεδία των μαχών κυριαρχεί μόνο ο θάνατος και τίποτε άλλο;

Ποια ήταν η μεγαλύτερη σκηνοθετική πρόκληση στη μεταφορά αυτού του έργου στη σκηνή και τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση;

Πιστεύω ότι σε αυτή την τραγωδία ο Ευριπίδης ισορροπεί μεταξύ τραγικού αδιεξόδου, αίσθησης του παράλογου και οξύτατου σαρκασμού. Το κοίταγμα του, όμως, είναι ποιητικό και αυτό διαφαίνεται στην ίδια την αρχιτεκτονική του κειμένου. Εδώ ήταν η πρόκληση για μένα. Πώς θα μπορέσει η παράσταση να ισορροπήσει σε αυτά τα στοιχεία μέσα από το ποιητικό κοίταγμα.

Ως προς τον θεατή, πιστεύω στην ελευθερία της πρόσληψης. Ο κάθε άνθρωπος παίρνει από μια παράσταση αυτά που θέλει και μπορεί ανάλογα με την ευαισθησία και την ιδιαιτερότητά του. Δεν θα ήθελα να περιορίσω αυτό το κοίταγμα.

Η Ιφιγένεια ταξιδεύει και στο εξωτερικό, στην Αυστρία. Πως επετεύχθη αυτό το ταξίδι και πως πιστεύετε ότι θα την υποδεχθεί το αυστριακό κοινό;

Με την Κωνσταντίνα Μπορντίν, καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ Art Carnuntum μας συνδέει στενή φιλία εδώ και χρόνια. Το 2023 συμμετείχαμε και πάλι στο φεστιβάλ με δύο παραστάσεις, την “Αντιγόνη” και τους “Πέρσες”. Η υποδοχή των θεατών ήταν ιδιαίτερα θερμή. Με αυτές τις μνήμες στις αποσκευές μας ταξιδεύουμε και πάλι για την Αυστρία.

Πληροφορίες για την παράσταση και την περιοδεία:

Ιφιγένεια η εν Αυλίδι, Ευριπίδη | Σημείο Μηδέν | Σκην.: Σ. Στρούμπος | Περιοδεία

Περιοδεία – Καλοκαίρι 2026

Ιφιγένεια η εν Αυλίδι
του Ευριπίδη

Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας

Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος

Παίζουν οι ηθοποιοί  (με αλφαβητική σειρά):

Έλλη Ιγγλίζ (Κλυταιμνήστρα), Άννα Κόπακα (Κορυφαία του χορού / Α’ Αγγελιοφόρος), Νίκος Ντάσης (Αγαμέμνων), Μυρτώ Ροζάκη (Ιφιγένεια), Γιάννης Σανιδάς (Πρεσβύτης/Αχιλλέας/Β’ Αγγελιοφόρος), Νίκος Ψυλάκης (Πρεσβύτης/ Μενέλαος/Β’ Αγγελιοφόρος)

Ηλεκτρονική Προπώληση

Μετά την εξαιρετικά θερμή ανταπόκριση των θεατών στο θέατρο Άττις-Νέος Χώρος, η ομάδα Σημείο Μηδέν και ο σκηνοθέτης Σάββας Στρούμπος ανακοινώνουν πως η παράσταση «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» του Ευριπίδη θα περιοδεύσει σε επιλεγμένους σταθμούς το καλοκαίρι του 2026!

Το πρόγραμμα της περιοδείας διαμορφώνεται ως ακολούθως:

Σάββατο 27 Ιουνίου, 21.15 | Θέατρο Αυλιδείας Αρτέμιδος – Χαλκίδα | Στο πλαίσιο του bio-Mechanical festival

Κυριακή 28 Ιουνίου, 21.00 | Θέατρο Βράχων | Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Στη Σκιά των Βράχων – Διοργάνωση: Διαδημοτικό Δίκτυο Δήμων Βύρωνα και Δάφνης-Υμηττού

Τετάρτη 22 Ιουλίου, 21.30 | Θερινό Δημοτικό Θέατρο – Παμπελοποννησιακό Στάδιο – Πάτρα | Στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Πάτρας

Κυριακή 2 Αυγούστου, 21.00 | Αρχαίο Θέατρο Δίον – Κατερίνη | Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ολύμπου

Τετάρτη 5 Αυγούστου, 21.00 | Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων – Καβάλα | Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιλίππων

Παρασκευή 7 Αυγούστου, 21.00 | Θέατρο Αλώνι – Άγιος Γεώργιος Νηλείας, Πήλιο

Τετάρτη 26 Αυγούστου, 21.00 | Β’ Αρχαίο Θέατρο Λάρισας | Σε συνεργασία με το Θεσσαλικό Θέατρο στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικτύου Αρχαίου Δράματος

Παρασκευή 28 Αυγούστου, 20.00 & Σάββατο, 29 Αυγούστου, 20.00 | Ρωμαϊκό Αμφιθέατρο, Petronell, Carnuntum – Αυστρία | Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Art Carnuntum

Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, 21.00 | Αρχαίο θέατρο Δωδώνης – Ιωάννινα | Σε συμπαραγωγή με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων στο πλαίσιο του θερινού Μαντείου 2026

Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου, 21.00 | Ρωμαϊκό Ωδείο Νικόπολης – Πρέβεζα | Σε συμπαραγωγή με το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ιωαννίνων στο πλαίσιο του θερινού Μαντείου 2026

Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου, 21.00 | Θέατρο Πέτρας – Πετρούπολη | Στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Πέτρας

Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, 21.00 | Αρχαιολογικός Χώρος, Ανώγεια  – Κρήτη | Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ «Ανυφαντού»

Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, 21.00 | Ιθάκη – Στο πλαίσιο του Θεατρικού Φεστιβάλ Ιθάκης

Σκηνοθετικό Σημείωμα

Το τέλος του κόσμου όπως τον γνωρίσαμε και το τραγικό βίωμα του πολέμου

Ο Ευριπίδης είναι σύγχρονός μας, γράφει εντός της εποχής μας, στον δικό μας καιρό της παρακμής, όπου το ανθρώπινο μέσα στον άνθρωπο κατακρημνίζεται στην άβυσσο της βαρβαρότητας των πολέμων, της αλλοίωσης κάθε έννοιας δημοκρατίας και της γενικευμένης βαρβαρότητας σε όλο το φάσμα της ζωής. Το κοίταγμα του Ευριπίδη είναι ωμό, σαρκαστικό, οργισμένο, δεν εξιδανικεύει, δεν συγχωρεί, δεν καθησυχάζει. Αντιθέτως, αποκαλύπτει τις στιβάδες των καταστροφών που συσσωρεύονται σε έναν κόσμο που ούτε μπορεί να γυρίσει πίσω σε ένα ιδανικό ή ηρωικό παρελθόν, ούτε μπορεί να προχωρήσει προς ένα κάποιο μέλλον, εθελοτυφλώντας για την τωρινή του κατάστασή, όπου άνθρωποι και κυρίως παιδιά, μετατρέπονται, χωρίς κανένα έλεος, σε κρέας για κανόνια.

Στην “Ιφιγένεια η εν Αυλίδι” ο κόσμος βαδίζει στο χείλος της αβύσσου, χωρίς αέρα και χωρίς διέξοδο από τον παραλογισμό του επερχόμενου μεγάλου πολέμου. Από την αρχή κιόλας του έργου, βρισκόμαστε σε αυτή την αιχμή του χρόνου όπου ιερά έθιμα όπως η ικεσία, δομικές και βαθιά συμβολικές σχέσεις όπως η πατρότητα, σημαίνοντα ιδεώδη όπως η πατρίδα, που συνδέουν τον άνθρωπο με τον τόπο καταγωγής του, την ιστορική μνήμη και ένα συλλογικό αξιακό και ηθικό πεπρωμένο, διαβρώνονται, απομυθοποιούνται, καταρρέουν μπροστά στο βάρος της βουλιμίας των κυρίαρχων για πόλεμο, αίμα και εξουσία. Όμως, τι είναι ένας κόσμος που δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την παιδοκτονία;

Πόσες Ιφιγένειες θα χρειαστεί να θυσιαστούν, με ή χωρίς το στοιχείο της εθελοθυσίας, ώστε η χειμαζόμενη ανθρωπότητα να πάψει να βλέπει τον εαυτό της στον σπασμένο καθρέφτη των αιματηρών πεδίων των μαχών; Και η δική μας, τραγικά μεταβατική εποχή, αυτά τα αγωνιώδη ερωτήματα δεν θέτει; Ο κόσμος όπως τον ξέρει ο Ευριπίδης τελειώνει με το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. Η τραγωδία “Ιφιγένεια η εν Αυλίδι” γράφεται μέσα στη δίνη του τέλους μιας εποχής.

Οι καλλιτέχνες, ευαίσθητοι δέκτες των δονήσεων των καιρών και των ψυχικών κλυδωνισμών των ανθρώπων, όταν ζουν σε περίοδο πολέμου, αναπόφευκτα, μεταμορφώνονται. Το εσωτερικό τοπίο ραγίζει, η σχέση με το υλικό γίνεται αγωνιώδης, η φαντασία κινείται σε δρόμους απρόβλεπτους και ταραγμένους, οι καταστροφές που συντελούνται αντανακλώνται στον εσωτερικό τους κόσμο, εμφανίζονται αισθήματα όπως η απόγνωση και ο θυμός, η αίσθηση μιας άνευ όρων και ορίων πνευματικής εξέγερσης απέναντι στο παράλογο της αιματοχυσίας και της ανθρωποθυσίας. Το βίωμα του πολέμου ωθεί τους καλλιτέχνες να αντιμετωπίσουν το υλικό τους χωρίς υπεκφυγές, τους ωθεί να αναζητούν τα άκρα των άκρων στις μορφές και τους τρόπους έκφρασης. Επιχειρούν το έργο τους να εγγραφεί στη μνήμη όσων έρθουν σε επαφή μαζί του.

Ωστόσο, η φάση της παρακμής δεν σηματοδοτεί το τέλος, αλλά την επώδυνη κυοφορία αυτού που δεν υπάρχει ακόμα. Το παλιό καταρρέει, δημιουργώντας τον απαραίτητο ζωτικό χώρο για να γεννηθεί κάτι εντελώς νέο. Ας μην το ξεχνάμε: η ελπίδα ανήκει σε αυτούς που δεν έχουν ελπίδα.

Σάββας Στρούμπος

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

Μετάφραση: Παντελής Μπουκάλας

Σκηνοθεσία: Σάββας Στρούμπος

Σκηνικά/Κοστούμια: Κατερίνα Παπαγεωργίου

Μουσική: Ζήσης Σέγκλιας

Φωτισμοί: Κώστας Μπεθάνης

Σύμβουλος δραματουργίας: Ιωάννα Ρεμεδιάκη

Σύμβουλος θεατρολόγος: Μαρία Σικιτάνο

Κατασκευή κοστουμιών: Ελένη Χασιώτη

Κατασκευή σκηνικού: Απόστολος Ζερδεβάς

Μακιγιάζ: Βιργινία Τσιχλάκη

Υπεύθυνοι επικοινωνίας: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας

Φωτογραφίες πρόβας: Άγγελος Χιλλ

ΔΙΑΝΟΜΗ

Ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά):

Έλλη Ιγγλίζ: Κλυταιμνήστρα

Άννα Κόπακα: Κορυφαία του χορού / Α’ Αγγελιοφόρος

Νίκος Ντάσης: Αγαμέμνων

Μυρτώ Ροζάκη: Ιφιγένεια

Γιάννης Σανιδάς: Πρεσβύτης/ Αχιλλέας/ Β’ Αγγελιοφόρος

Νίκος Ψυλάκης: Πρεσβύτης/ Μενέλαος/ Β’ Αγγελιοφόρος

Η παράσταση «Ιφιγένεια η εν Αυλίδι» πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.

Περισσότερες πληροφορίες για την Ομάδα Σημείο Μηδέν, τους συντελεστές και τις παραστάσεις που έχει παρουσιάσει, μπορείτε να βρείτε στο  www.simeiomiden.gr

Δείτε το trailer της παράστασης:

Info

Διάρκεια Παράστασης: 90′

Πληροφορίες: Τηλ.: 210-3225207

Τιμές εισιτηρίων: 15ευρώ (κανονικό), 10ευρώ (μειωμένο: φοιτητές, άνεργοι ΟΑΕΔ, ΑμΕΑ, συνοδός ΑμΕΑ, άνω των 65, ΟΛΜΕ-ΔΟΕ)

Ηλεκτρονική Προπώληση:
https://www.ticketservices.gr/event/ifigeneia-i-en-avlidi-tou-evripidi-periodeia/?lang=el

Και στο ταμείο του κάθε θεάτρου πριν την έναρξη της παράστασης

*Για τις παραστάσεις στην Κρήτη και την Ιθάκη, οι ενδιαφερόμενοι
θα μπορούν να προμηθευτούν τα εισιτήριά τους
απευθείας από τις αντίστοιχες διοργανώσεις
[Περισσότερες πληροφορίες: https://anyfadoo.gr/ &  https://festivalithaki.gr/] 

Πληροφορίες για την παράσταση και την Ομάδα Σημείο Μηδέν:
https://simeiomiden.gr/